epranali

Breaking news

Sunday, October 8, 2023

October 08, 2023

भेंडी लागवड तंत्रज्ञान

भेंडी लागवड तंत्रज्ञान 

भेंडीचे आखूड, लांब, सडपातळ, जाड व वेगवेगळ्या रंगाचे शेकडो प्रकार आहे. त्यामधील लाल भेंडी आरोग्याच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. भेंडी लागवडी चे योग्य प्रकारे व्यवस्थापन केल्यास त्यामधून चांगले उत्पन्न मिळू शकते.


भेंडीचे उगमस्थान आफ्रिकेमध्ये आहे. भारतात भेंडीच्या वेगवेगळ्या अनेक प्रजाती उपलब्ध असून, त्या सर्वाधिक उत्पादन घेणाऱ्या देशांमध्ये अग्रेसर आहे. उत्तर प्रदेश, बिहार आणि पश्चिम बंगाल हे उत्पादना मध्ये अग्रेसर राज्य आहेत. भेंडी मध्ये आरोग्याच्या दृष्टीने अत्यंत आवश्यक विविध जीवनसत्वे, लोह तसेच खनिजे जास्त  प्रमाणात उपलब्ध असल्याने वर्षभर चांगली मागणी असते. शिवाय काही देशात भेंडीच्या झाडाचे मूळ आणि फांद्या साखर तसेच गूळ बनवण्यासाठी स्पष्टीकरण म्हणून वापर केला जातो. भेंडीच्या भाजलेल्या बिया कॉफी  बनवण्यासाठी  पर्याय म्हणून वापरल्या जातात. भेंडीच्या बियांपासून तेलही मिळू शकते. भेंडीचा वापर कागद निर्मिती उद्योगामध्येही सुद्धा  केला जातो.


हवामान 


 भेंडी पिकाला उष्ण, दमट हवामान चांगले मानवते. २२ ते ३५ अंश सेल्सिअस तापमानात वाढ चांगली होते. 


भेंडीला जास्त थंडी सहन होत नसून २० अंशा पेक्षा कमी तापमानात उगवण क्षमता कमी होते.


जास्त तापमान आणि कमी आर्द्रता काळात भेंडी  पिकाची वाढ थांबते. 


४२ अंशा पेक्षा अधिक तापमानात फूल गळ वाढून उत्पादन कमी होते. 


थंडी कमी असल्यास वर्ष भरात  कधीही भेंडी ची लागवड करता येते.


दमट हवामानात भुरी रोगाचा प्रादुर्भाव वाढतो.


जमीन 


भेंडीचे पीक हलक्‍या किंवा मध्‍यम तसेच भारी जमिनीत घेता येते. पण  पाण्‍याचा चांगला निचरा होणारी जमीन असावी. 


हंगाम


भेंडीची लागवड वर्षभर केली जाऊ शकते. 


अधिक उत्पादनासाठी खरीप आणि  उन्हाळी हंगामात भेंडीची लागवड करणे फायद्याचे ठरते. 


उन्हाळी हंगाम - जानेवारीचा  दुसरा ते तिसरा आठवडा ते मार्च.


खरीप हंगाम-जून ते ऑगस्ट .


कोकण भागात भेंडीची लागवड रब्बी हंगामात करता येते. 


सतत पुरवठा करण्यासाठी भेंडी १५ ते २० दिवसाचे अंतर ठेवून टप्प्यात लागवड करावी.


लागवड


मशागतीमध्ये एकदा चांगली नांगरणी करावी. 


त्यानंतर २ ते ३ कुळवणी करून जमीन भुसभुशीत करावी. 


हेक्टरी २५ टन सेंद्रिय खत टाकून घ्यावं. 


सरी व  वरंबा किंवा सपाट जमिनीवर लागवड करावी. 


चांगल्या वाढीसाठी व अधिक उत्पादना करिता निंबोळी पेंड किंवा कोंबडी खताचा वापर करावा.


खरीप हंगामात दोन ओळीतील अंतर ७५ ते ६० सेंमी ठेवावे. आणि उन्‍हाळ्यात ४५ सेंमी ठेवावे. 


दोन झाडांतील अंतर ३० ते ४५ सेंमी राहील, अशा हिशोबाने बी टोकावे. 


जमिनीचा पोत बघून अंतर कमी जास्त करावे. 


प्लॅस्टिक आच्छादनाचा वापर केल्यास भेंडी पिकाची  व उत्पादनामध्ये वाढ होते. 


जमिनीमध्ये ओलावा टिकवून राहतो. 


आच्छादनामुळे अधिक प्रमाणात फुलांची संख्या, उत्कृष्ट प्रकारे फळ धारणा, जास्तीचे फुटवे आणि फळांचे वजन वाढून उत्पादनामध्ये वाढ होते.


सुधारित जाती 


परभणी क्रांती, अर्का अनामिका, फुले कीर्ती, फुले उत्कर्षा, पुसा सावनी, कामिनी, पुसा मखमाली इत्यादी .


बियाणे प्रमाण 


उन्‍हाळ्यात हेक्टरी १० किलो, खरीप हंगामात ८ किलो बियाणे पुरेसे आहे . लागवडीचे अंतर, बियाणे उगवण क्षमता आणि हंगामानुसार बियाणे प्रमाण कमी जास्त होऊ शकते.


खत व्यवस्थापन 


२५-३० टन चांगले कुजलेले शेणखत. 


नत्र, स्फुरद,पालाश १०० - ५० - ५० किलो प्रति हेक्टरी द्यावे . 


नत्र वाढीच्या अवस्थेनुसार विभागून द्यावा. 


फवारणी आणि ठिबक सिंचनाच्या माध्यमातून विद्राव्य खतांचा योग्य प्रमाणात वापर केल्यास उत्पादनामध्ये वाढ होते.


पाणी व्यवस्थापन 


भेंडी पिकाला उन्हाळी हंगामात पाण्याची पातळी जास्त  प्रमाणात उपलब्ध करून देणे गरजेचे असते. 


ठिबक सिंचनाचा वापर फायदेशीर ठरतो. 


सुरुवातीच्या वाढीच्या अवस्थेत २.४ लिटर पाणी प्रति ४ झाड याप्रमाणे प्रत्येक दिवस गरजेचे असते. 


त्यानंतर ७.६ लिटर पाणी प्रति ४ झाड या प्रमाणे गरजेचे  असते. 


एक दिवस आड ठिबकद्वारे पाणी द्यावे. 


आंतरमशागत 


गरजेनुसार खुरपणी, कोळपणी करून तणांचा बंदोबस्त करावा. सरी वरंबा पद्धती  मध्ये पिकाला मातीची भर देऊन घ्यावी. 


रोग व किडी 


रोग : भुरी,केवडा, पानांवरील ठिपके, पिवळा  व्हेन मोझॅक, मर रोग इ.


कीडी : फळे पोखरणारी अळी, खोडकीड, मावा, तुडतुडे, लाल कोळी इत्यादी. 


एकात्मिक कीड रोग व्यवस्थापन


जमिनीची खोल नांगरणी करावी.


पांढरी माशी, फुलकिडे, तुडतुडे व्यवस्थापना करिता निळे तसेच पिवळ्या रंगाचे १० सापळे प्रती हेक्टरी या प्रमाणात शेतामध्ये लावावे.


रोग-कीडग्रस्त झाडे शेतातून उपटून नष्ट करावीत.


किडींच्या व्यवस्थापन करिता 5 टक्के निंबोळी अर्काची फवारणी करावी.


प्रत्येक १० ओळीनंतर 1 ओळ झेंडू फुलांची लावावी. 


किडींनी आर्थिक नुकसानीची पातळी ओलांडल्यानंतरच रासायनिक कीटकनाशकांचा वापर कमी प्रमाणात  करावा. 


काढणी


लागवडीपासून फूल लागायला ३५-४० दिवसांनी सुरुवात होते. 


त्यानंतर ५५-६५ दिवसांनी तोडणी सुरू होते. 


साधारण २-३ इंच लांब भेंडीची तोडणी करावी. 


एकदिवसाआड काळजीपूर्वक तोडणी करावी. 


तोडणीनंतर भेंडी सावलीत ठेवावी.


फळांची आकारा नुसार वर्गवारी करून, त्यामधील रोगट व कुरूप फळे काढून टाकावी.


भेंडीचे हेक्टरी उत्पादन १२-१५ टन मिळते.

Sunday, October 1, 2023

October 01, 2023

Ladli Behna Yojana Form 2023 लाडली बहना योजना 2023

Ladli Behna Yojana Form 2023

 


प्रदेश में महिलाओं एवं बच्‍चों के स्वास्थ्य एवं पोषण तथा उनके आर्थिक स्वावलम्बन हेतु विभिन्न योजनाओं का क्रियान्वयन किया जा रहा है। उक्त के सन्दर्भ में प्रदेश में महिलाओं के सर्वागीण विकास हेतु निम्नानुसार संकेतांकों को दृष्टिगत रखना आवश्यक है ।
आवश्यक दस्तावेज़

समग्र परिवार / सदस्य आई.डी.
समग्र पोर्टल द्वारा जारी परिवार आईडी अथवा सदस्य आईडी
आधार कार्ड
UIDAI द्वारा जारी फ़ोटो आईडी
मोबाइल नंबर

आधार समग्र e-KYC

समग्र पोर्टलपर आधार के डाटाका ओटीपी या बायोमेट्रिकके माध्यमसे मिलान | e-KYC न होने

चाहिए।

व्यक्तिगत बैंक खाता

महिला का स्वयं का बैंक खाता होना अनिवार्य है | संयुक्त खाता मान्य नहीं होगा |

बैंक खाता आधार लिंक एवं डीबीटी सक्रिय

महिलाके स्वयंके बैंक खातेमे आधार लिंक एवं डीबीटी सक्रिय होना चाहिए |

★योजना के उद्देश

■महिलाओं के स्वावलम्बन एवं उनके आश्रित बच्चों के स्वास्थ्य एवं पोषण स्तर में सतत सुधार को बनाये रखना

■महिलाओं को आर्थिक रूप अधिक स्‍वावलम्‍बी बनाना।
■परिवार स्तर पर निर्णय लिये जाने में महिलाओं की प्रभावी भूमिका को प्रोत्साहित करना।

आवेदन कैसे करे

आवेदन फॉर्म ग्राम पंचायत / वार्ड कार्यालय / कैंप स्थलपर उपलब्ध होंगे

कैंप स्थल / ग्राम पंचायत / वार्ड कार्यालय पर आवेदन फॉर्मकी लाड़ली बहना पोर्टल/एपमें प्रविष्टि की जाएगी

आवेदन फॉर्म की प्रविष्टि के दौरान महिला का फोटो लिया जाएगा

आवेदन फॉर्म की प्रविष्टि के बाद प्राप्त ऑनलाइन आवेदन क्रमांक को पावती में दर्ज करके आवेदक को दिया जाएगे

योजना के लाभ

●प्रत्येक पात्र महिला को उसकी पात्रता अवधि में एक हजार /- रूपये प्रतिमाह के मान से राशि का भुगतान आवेदिका के स्‍वयं के आधार लिंक डीबीटी इनेबल्‍ड बैंक खाते में किया जाएगे।

●किसी परिवार की 60 वर्ष से कम आयु की महिला को सामाजिक सुरक्षा पेंशन योजना में प्रतिमाह राशि रूपये 1000/- से कम जितनी राशि प्राप्‍त हो रही हो तो उस महिला को रूपये 1000/- तक राशि की पूर्ति की जायेगी।

क्रियान्वयन

आवेदन करने की प्रक्रिया कैसी है? – योजना हेतु आवेदन पोर्टल/ मोबाइल ऐप के माध्यम से ऑनलाइन भरे जा सकेंगे। इस हेतु निम्‍नानुसार प्रक्रिया निर्धारित की जाती है

ऑनलाइन आवेदन करने हेतु आवेदिकाओं के द्वारा पूर्व से ही ''आवेदन हेतु आवश्‍यक जानकारी का प्रपत्र'' भरने की सुविधा होगी। उक्त प्रपत्र कैम्प/ ग्राम पंचायत/ वार्ड कार्यालय/ आंगनवाडी केन्द्र में उपलब्ध होंगे।

उक्‍त भरे प्रपत्रकी प्रविष्टी कैम्प/ वार्ड/ ग्राम पंचायत/ वार्ड कार्यालय में नियत कैम्‍प प्रभारी द्वारा ऑनलाइनकी जायेगी एवं सफलतापूर्वक दर्ज प्रत्येक आवेदन की प्रिंटेड पावतीदी जावेगी। यह पावती एसएमएस/ व्हाटसअप द्वाराभी हितग्राहीको प्राप्त होगी। उक्त प्रक्रिया में आंगनवाडी कार्यकर्ता सहयोग करेंगी।

आवेदन पत्र भरने की सम्‍पूर्ण प्रक्रिया निःशुल्क होगी।

आवेदक महिलाको स्वयं उपरोक्त स्थलोंपर उपस्थित होना आवश्यक होगा ताकि उसका लाइव फोटो लीजा सके एवं ईकेवायसी किया जासके। इस हेतु महिलाको निम्नानुसार जानकारी लेकर आना आवश्यक होगा

●परिवार की समग्र आई डी दस्‍तावेज

●स्वयं की समग्र आई डी दस्‍तावेज

स्वयं का आधार कार्ड

अनंतिम सूची का प्रकाशन - आवेदन प्राप्तिकी अंतिम तिथि के पश्‍चात् आवेदकोंकी अनंतिम सूची, पोर्टल/ ऐप पर प्रदर्शितकी जायेगी, जिसका प्रिंट आउट ग्राम पंचायत/वार्ड स्तर के सूचना पटलपर भी चस्‍पा किया जाएगे।

आपत्तियों को प्राप्त किया जाना –प्रदर्शित अनंतिमसूची पर पंधराह दिवस तक आपत्तियॉ पोर्टल/ऐप के माध्‍यम से प्राप्‍त की जायेगी। इसके अतिरिक्‍त पंचायत सचिव/ वार्ड प्रभारी को लिखित अथवा सीएम हेल्‍पलाईन 181 के माध्‍यम से भी आपत्ति दी जा सकेगी। प्राप्‍त आपत्तियों को पंचायत सचिव/वार्ड प्रभारी द्वारा पोर्टल/ ऐप पर दर्ज किया जाएगे। जो आपत्तियॉ लिखित (ऑफलाइन) प्राप्‍त हुयी हैं उनके सम्‍बंध में अग्रिम कार्यवाही पंजीमें संधारितकी जाकर ऑनलाइन अपलोड की जायेगी।














Friday, September 29, 2023

September 29, 2023

काय आहे मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजना 2023 ??

 काय आहे मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजना 2023 ??

महाराष्ट्र सरकारनं  मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजना 2023 ही योजना मुख्यमंत्र्यांच्या हस्ते सुरू करण्यात आली असून, या योजनेचा सर्वांना फायदा होणार आहे.या योजनेअंतर्गत गरीब आणि गरजू व्यक्तींच्या गंभीर आजारांवर मोफत इलाज केले जातील आणि त्यांना आर्थिक मदत देखिल केली जाईल.लेखात या योजनेची संपूर्ण माहिती पाहणार आहोत, तर तुम्हाला सर्व माहिती दिसेल. या योजनेसाठी अर्ज करण्याची पात्रता काय आहे, मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजना 2023 ऑनलाइन अर्ज कसा करावा ,योजनेसाठी निधी कसा मिळवायचा या संदर्भात सर्व काही माहिती या लेखात आपण जाणून घेणार आहोत.

मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजना 2023 ऑनलाईन अर्जकसा करावा (Mukhyamantri Sahayata Nidhi Yojana 2023 in Marathi)

योजनेचं नाव -मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजना

सुरुवात कोणी केली?- देवेंद्र फडणवीस

कधि सुरू करण्यात आली? -2014 साली
लाभार्थी कोण?- महाराष्ट्रातील नागरिक
उद्देश्य काय? -महाराष्ट्रातील लोकांना उपचारासाठी अर्थिक मदत करणे
हेल्पलाईन क्रमांक कोणता?
02222025540/02222026948

अधिकृत वेबसाईट 

'कोणती?

https://cmrf.maharashtra.gov.in/index.action


काय आहे मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजना 2023

मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजना ही महाराष्ट्र सरकारने सुरू केलेली योजना असून या योजनेअंतर्गत महाराष्ट्र सरकार गरीब आणि गरजू व्यक्तींच्या गंभीर आजारांवर मोफत उपचार करणार आहे आणि त्यांना आर्थिक मदत देखीलल केली जाईल.मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजनेतून यकृत प्रत्यारोपण, बोन मॅरो ट्रान्सप्लांट, हृदय प्रत्यारोपण, कृत्रिम अवयव बसवणे आणि ICU मध्ये नवजात बालकांवर उपचार करण्यासाठीही निधी उपलब्ध करून दिला जाणार आहे. कृत्रिम अवयव बसवण्यासाठी एकूण खर्चाच्या 50 % किंवा 1 लाख रुपये , नवजात बालकांच्या ICU मध्ये उपचारासाठी एकूण खर्चाच्या 50 % किंवा 1 लाख रुपये या स्वरूपात आर्थिक मदत दिली जाईल. 20,000 रुपये खर्च केल्यास तुम्हाला या योजनेअंतर्गत 10 ,000 रुपये मिळतील आतापर्यंत केवळ पाच हजार रुपये मिळत होते. 20,000 ते 40,000 रुपये खर्च केल्यास 15,000 रुपये, 10,000 ते 1 लाख रुपये खर्च झाल्यास, 50,000 रुपये किंवा एकूण खर्चाच्या 50 % दिले जातील

मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजना 2023 उद्दिष्ट

आजही आपल्या महाराष्ट्र राज्यात असे अनेक लोक राहतात ज्यांच उत्पन्न कमी आहे.जर काही वैदकीय अडचण भासली तर बऱ्याच लोकांना आर्थिक अडचणीमुळे योग्य ते इलाज मिळत नाहीत. गरीब आणि गरजू लोकांना

इलाजासाठी अर्थिक मदत करणे हा मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजनेच मुख्य उद्देश आहे ज्यामुळे सर्वांना योग्य ते इलाज मिळतील.

मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजना फायदे

●महाराष्ट्र राज्यातील गरीब आणि गरजू लोकांना इलाजासाठी अर्थिक मदत होईल.


●20 हजार रुपये खर्च केल्यास तुम्हाला या योजनेअंतर्गत 10 हजार रुपये मिळतील.


●20,000 ते 40,000 रुपये खर्च केल्यास 15,000 रुपये मिळतील.


●10,000 ते 1 लाख रुपये खर्च झाल्यास, 50,000 रुपये किंवा एकूण खर्चाच्या 50 टक्के दिले जातील.


मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजना 2023 पात्रता

●केवळ महाराष्ट्र राज्यांतील नागरिक या योजनेसाठी पात्र ठरू शकतात

●या योजनेसाठी अर्ज केल्यावरच योजनेचा फायदा मिळेल


मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजना 2023 कागदपत्र

●आधारकार्ड

●रेशन कार्ड

●उत्पनाच्या दाखला

●मोबाईल नंबर
●अपघात झाल्यास FIR

मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी योजना निधि मिळवण्याची प्रक्रिया

या योजनेसाठी निधी मिळवण्यासाठी तुम्हाला महाराष्ट्र राज्याच्या वेबसाइटवर म्हणजे मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता कक्षाच्या वेबसाइटवर यावे लागेल.

●त्यानंतर तुम्हाला PROCESSER नावाचा पर्याय दिसेल तुम्हाला पर्यायावर क्लिक करावे लागेल.

●त्यानंतर, पहिल्या क्रमांकावर तुम्हाला , मुख्यमंत्री वैद्यकीय सहाय्यता निधी हा पर्याय दिसेल त्यावर क्लिक करावे लागेल.


●त्यानंतर तुम्हाला तुमच्यासाठी उपलब्ध असलेल्या चार प्रकारच्या सवलती तुम्हाला संपूर्ण माहितीसह दिसतील.


●प्रथम क्रमांकावर दिसत असलेल्या महात्मा ज्योतिबा फुले जन आरोग्य योजनेअंतर्गत सशुल्क उपचार उपलब्ध असतील.


●या योजनेत तुम्हाला तुमच्या जिल्ह्यात जो काही समन्वय विकसित करायचा आहे तो रुग्णाला दवाखान्यात दाखल करण्यासाठी फोनवर संपर्क साधावा.


●दुसरे, धर्मादाय रुग्णालये आहेत जिथे तुम्हाला दरांवर मोफत सवलत मिळेल.


●तुमच्या जिल्ह्य़ात जे काही धर्मादाय रुग्णालय बांधले जाणार आहे त्यात खाटांच्या उपलब्धतेची माहिती तुमाला समाविष्ट दिसेल.

●तिसरे, तुम्हाला नॅशनल चिल्ड्रन अफोर्डेबल केअर प्रोग्राममध्ये मोफत उपचार देखील मिळतील.

●या योजनेअंतर्गत 0 ते 18 वयोगटातील रूग्णांवर मोफत उपचार केले जातील.



September 29, 2023

हळद लागवड कशी करावी संपूर्ण माहिती

हळद लागवड कशी करावी संपूर्ण माहिती


सरी वरंबा पद्धतीपेक्षा रुंद वरंबा पद्धतीने हळदीची लागवड केल्यास अधिक उत्पन्न मिळण्यास मदत होते. लागवड एप्रिल महिन्याच्या मध्यापासून ते जून महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंतच करावी. रासायनिक व जैविक बीजप्रक्रिया  लागवडीपूर्वी  अवश्‍य करुन घ्यावी.
हळद लागवडीसाठी चांगले उत्पादन देणाऱ्या सुधारित जातींची निवड महत्त्वाची ठरते. पाणी देण्याच्या पद्धती आहेत. हळद लागवडीच्या सरीवरंबा आणि रुंदवरंबा अशा दोन पद्धती पडतात. ठिबक सिंचनाची सुविधा असल्यास रुंदवरंबा पद्धतीने लागवड करावी. या पद्धतीने लागवड केल्यास गड्डे चांगले पोसतात. परिणामी उत्पादन वाढते.

लागवड पद्धती ः
१) सरी वरंबा पद्धत

हळद पिकास पाट पाणी पद्धतीने सिंचन करावयाचे असल्यास ही पद्धती लाभदायक ठरते.

या पद्धतीने लागवडीसाठी ७५ बाय ९० cm अंतरावर सऱ्या पाडाव्यात.

सरी पाडण्यापूर्वी शिफारस केलेले स्फुरद आणि पालाश जमिनीत मिसळावे लागते.

जमिनीच्या उताराप्रमाणे ६ ते ७ सरी वरंब्याचे एक वाकुरे याप्रमाणे वाकुरी बांधून घ्यावीत. वाकुऱ्याची लांबी जमिनीचा उतार कुणीकडे आहे हे लक्षात घेऊन ५ ते ६ मीटर ठेवावी. सोयीप्रमाणे पाणी व्यवस्थित बसण्यासाठी पाण्याचे पाट सोडावेत.
२) रुंद वरंबा पद्धत ः
ठिबक सिंचन पद्धती उपलब्ध असल्यास रुंदवरंबा पद्धतीने लागवड करावी. या पद्धतीने लागवड केल्यास गड्डे चांगले पोसतात. परिणामी उत्पन्नात वाढ होण्यास मदत होते.
रुंदवरंबा तयार करताना १२० सेंमी (४ फूट) अंतरावर सऱ्या पाडाव्यात. त्या सऱ्या उजवून ६० ते ७५ सेंमी माथा असलेले २० ते ३० सेंमी उंचीचे व उताराचे प्रमाण लक्षात घेऊन योग्य त्या लांबी रुंदीचे गादीवाफे पाडा.
वरंब्याचा माथा सपाट करून घ्यावा. त्यानंतर ३० बाय ३० cm अंतरावर लागवड करावी. लागवडीच्या वेळी गड्डे पूर्ण झाकले जातील, याची काळजी घ्यावी.
एका गादीवाफ्यावर दोन ओळी बसवाव्यात. या पद्धतीसाठी जमीन समांतर असणे गरजेचे असते.रुंदवरंबा पद्धतीने हळद लागवड केल्यास वरब्यांवर पडणाऱ्या जास्तीच्या पाण्याचा निचरा होण्यास मदत होते. परिणामी कंद कूजरोगापासून हळद पिकाचे संरक्षण होते.
बिजप्रक्रिया ः
कंदमाशी आणि बुरशीजन्य रोग नियंत्रणासाठी ः
१) रासायनिक बियाणे प्रक्रिया ः
क्विनॉलफॉस (२५ टक्के प्रवाही) २ मिलि अधिक कार्बेन्डाझिम (५० टक्के पाण्यात मिसळणारे) २ ग्रॅम प्रतिलिटर पाण्यात मिसळून द्रावण तयार करावे. या द्रावणात निवडलेले गड्डे १५ ते २० मिनिटे बुडवावेत. नंतर बेणे सावलीत सुकवावे.
२) जैविक बियाणे प्रक्रिया ः
ही बेणे प्रक्रिया लागवड करतेवेळी करावी. यामध्ये ॲझोस्पिरीलम १० ग्रॅम अधिक स्फुरद विरघळणारे जिवाणू संवर्धक (पीएसबी) १० ग्रॅम आणि व्हॅम २५ ग्रॅम प्रति लिटर पाण्यात मिसळून द्रावण तयार करावे. द्रावणात बेणे 10 ते 15 मिनिटे बुडवून लगेच लागवडीसाठी वापरावे.

अगोदर रासायनिक बेणे प्रक्रिया करून बियाणे  दोन ते तीन दिवस सावलीमध्ये  सुकवावे. त्यानंतर लागवडीपूर्वी जैविक बीजप्रक्रिया करावी.

लागवडीचा हंगाम व बियाणे ः
एप्रिल महिन्याच्या मध्यापासून ते जून महिन्याच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत हळदीची लागवड करावी.
एक हेक्टर लागवडीसाठी 25 क्विंटल जेठे गड्डे (त्रिकोणाकृती मातृकंद) बियाणे आवश्यक असते.

अंगठे गड्डे आणि हळकुंड बियाण्यापेक्षा जेठे गड्डे वापरल्याने उत्पादन अधिक मिळते.

साधारण 50 gm पेक्षा अधिक वजनाचे सशक्त, रसरशीत तसेच नुकतीच सुप्तावस्था संपवून थोडेसे कोंब आलेले असावेत.
गड्डे स्वच्छ करून त्यावरील मुळ्या काढून घ्याव्यात. कुजलेले, अर्धे सडलेले बियाणे लागवडीसाठी वापरू नये.
जेठे गड्डे उपलब्ध होत नसतील तर बगल गड्डे  किंवा हळकुंडे  बेणे म्हणून वापरावे. निवडलेली हळकुंडे ठळक, लांब, जाड, ठसठशीत वाढलेली, निरोगी आणि सारख्या आकाराची भेसळमुक्त असावीत.

लागवड अंतर ः
सरी वरंबा पद्धतीत ३० सें.मी. अंतरावर गड्ड्यांची लागवड करावी किंवा वाकुरी पाण्याने भरल्यानंतर गड्डे पाण्यामध्ये वरंब्यात ३ ते cm. खोल दाबून घ्यावेत.

पाण्यात लागवड करताना गड्डे खोलवर जाणार नाहीत याची काळजी घ्यावी. जर गड्डे जास्त खोल लावले गेले तर उगवणीवर परिणाम होण्याची शक्यता असते.
रुंद वरंबा पद्धतीने ३० बाय ३० सें.मी. अंतरावर लागवड करावी. लागवडीपासून २१ ते २६ दिवसांत पूर्ण उगवण होते.
खत व्यवस्थापन ः
सेंद्रिय खताचा जास्तीत जास्त वापर केल्यास उत्पादनवाढीस नफा होतो. पूर्वमशागतीच्या वेळी हेक्टरी ३५ ते ४० टन चांगले कुजलेले शेणखत जमिनीत मिसळावे.
माती परीक्षणानुसार हेक्‍टरी २०० किलो नत्र, १०० किलो स्फुरद आणि १०० किलो पालाश द्यावे. लागवडीच्या वेळी स्फुरद आणि पालाशची पूर्ण मात्रा द्यावा. नत्र मात्र २ हप्त्यांत विभागून द्यावे. लागवडीनंतर नत्राचा पहिला हप्ता  ४५ दिवसांनी, तर दुसरा हप्ता भरणीच्या वेळी (लागवडीनंतर १०५ दिवसांनी) द्यावा लागतो.
तसेच भरणीच्या वेळी हेक्‍टरी दोन टन निंबोळी किंवा करंज पेंडीचा वापर करावा.
पाणी व्यवस्थापन ः
रेताड जमिन असेल तर तुषार किंवा ठिबक सिंचनाचा वापर करावा. ठिबकच्या दोन लॅटरमधील अंतर चार ते पाच फूट ठेवावे. दोन तोट्यांमधील अंतर जमिनीच्या प्रतीनुसार ठेवावे.
जमिनीतील ओलाव्यानुसार ठिबक संच चालू ठेवावा. सतत पाणी सोडू नये. सारखा ओलावा राहिल्याने हळकुंडे कुजण्याची शक्‍यता असते.
एप्रिल-मे महिन्यात लागवड होत असल्याने सुरवातीच्या काळात पाऊस पडेपर्यंत पाण्याची अत्यंत आवश्‍यकता असते. कारण मुळांना जमिनीत स्थिरता प्राप्त होण्याचा हा काळ असतो. या कालावधीत आंबवणीचे पाणी लगेच चार ते सहा दिवसांच्या अंतराने द्यावे. जमिनीच्या प्रतीनुसार हा काळ कमी-जास्त ठेवावा.

पावसाळा सुरू झाल्यानंतर पावसाचे पाणी जमिनीमध्ये साठून राहणार नाही याची काळजी घ्यावी. पावसाळ्यानंतर हिवाळ्यामध्ये पाण्याच्या दोन पाळीमधील अंतर बारा ते पंधरा दिवस ठेवावे. मात्र पीक काढणीच्या अगोदर पंधरा दिवस बिलकुल पाणी देऊ नये.
पाऊस समाधानकारक असेल तर हलक्‍या जमिनीत पाण्याच्या १३ ते १५ पाळ्या द्याव्या लागतात.
आंतरपिकांची लागवड ः
हळदीची मुळे आणि निवडलेल्या आंतरपिकाची मुळे जमिनीत समान खोलीवर येणार नाहीत याची काळजी घ्यावी.
तुरीसारख्या पिकांचा वापर हळदीमध्ये सावलीसाठी करावा.
२५ % सावलीमध्ये हळद पीक चांगले वाढते.
आंतरपिके ही हळद पिकापेक्षा उंचीने कमी तसेच  कमी जागा व्यापणारी असावीत.
हळद लागवड केल्यापासून ३ ते ३.५ महिन्यांनी फुटवे येऊन कंद पोसतात . हळकुंड येण्याच्या कालावधी पूर्वी आंतरपिकाची काढणी करणे फायदयाचे ठरते.
घेवडा, झेंडू, मिरची, कोथिंबीर, तूर, उडीद, मूग या पिकांची  आंतरपिकासाठी निवड करावी.
हळदीमध्ये आंतरपीक म्हणून मका पिकाची लागवड करू नये. कारण, मका पिकामुळे हळदीच्या उत्पादनात १५ ते २० % घट येते.

Whatts app ग्रुप जॉइन करा


September 29, 2023

कोणकोणते जोडधंदे शेतीसोबत व्यावहारिकरित्या मोजक्या भांडवलावर यशस्वीपणे करता येईल?

 कोणकोणते  जोडधंदे शेतीसोबत व्यावहारिकरित्या मोजक्या भांडवलावर यशस्वीपणे करता येईल?


शेतीसोबतच आपण जोडधंदा केला तर शेतकरी जास्त फायदेशीर राहु शकतो.
१)शेळीपालन
हे दूध, मांस, फायबर आणि त्वचेसह विविध कारणांसाठी शेळ्यांचे संगोपन आणि प्रजनन केले जाते .शेळीपालन हा व्यवसाय अनेक वर्षापासून शेतीलापूरक व्यवसाय म्हणून केला जात आहे. पण आर्थिक नफा आणि तुलनेने कमी गुंतवणूक असल्यामुळे जगभरात लोकप्रिय होत आहे.
शेळी पालन (Sheli palan) हे विविध  वातावरणात करता येते. रखरखीत प्रदेश, डोंगराळ प्रदेश आणि मर्यादित वनस्पती असलेले क्षेत्र यासारख्या कठीण परिस्थितीत योग्य नियोजन  करून शेळीपालन केले जाऊ शकते.

२. कालवडी ला गाय करून विकणे
आज जरी कालवड संगोपन करण्यापेक्षा गाय विकत आणणे फायद्याचे वाटत असले तरीही आपण ज्या कालवडीवर आपण खर्च करणार आहोत ती दोन वर्षांनंतर गाय बनणार आहे. तेव्हा उच्च आनुवंशिकता असलेल्या दूध देणाऱ्या गाईची किंमत ही नक्कीच संगोपन खर्चापेक्षा जास्त असेल. त्यामुळे कालवड संगोपन करणे नक्कीच फायदयाचे  आहे, त्यासाठी फक्त कालवडीची आनुवंशिकता व भविष्यात तिच्यापासून किती दुग्धोत्पादन मिळणार आहे हे माहिती असायला हवे
३.कुक्कुट पालन (देशी कोंबड्या)
देशी कोंबडी पालन हा शेतीशी निगडित  जोडधंदा आहे. देशी कोंबडी पालनास कुकुटपालन असेही म्हटले जाते. देशी कोंबडी पालन हे मांस व अंडी यांच्या उत्पन्नासाठी केले जाते. हा व्यवसाय शेती व्यवसायाशी संलग्न आहे. कुकुटपालन हे जागतिक अन्नपुरवठ्यात मदत करते. जगभरात कोंबडीच्या मांसाची प्रचंड मागणी असल्यामुळे कुक्कुटपालन चांगल्या नफ्याचा व्यवसाय बनला आहे.


४. म्हैस पाळणे:
म्हैस ही गायीपेक्षा अंगाने स्थूल असते. म्हशीच्या दुधापासून खवा, बासुंदी, दही, लोणी, तूप वगैरे पदार्थ बनवतात.
म्हशी पालनाचा व्यवसाय अनेक गवळी व शेतकरी लोकांना जास्त आर्थिक उत्पन्न मिळवून देतो.


५. बियाणे निर्मिती
बियाणे हा शेतीचा आत्माच. भारतीय शेती आणि संस्कृतीचा अभ्यास तपासला तर असे लक्षात येते की पूर्वी शेतकरी हे बियाण्यांच्या बाबतीत स्वयंपूर्ण होते. देशी बियाण्यांची लागवड आणि जपणूक ते करीत होते. लोकसंख्या वाढू लागली, अन्नधान्याची मागणी कित्येकपटीने वाढली, विज्ञान-तंत्रज्ञानाने क्रांती आणली म्हणून पारंपरिक बियाण्यांची जागा हायब्रीडने घेतली. या नव्या चक्रामुळे जास्त उत्पादनाची हाव लागली. यातूनच पारंपरिक बियाणे नष्ट होऊ लागली आणि हायब्रीड, रासायनिक बियाणे वाढली. पण, यामुळे शेतकरी या बियाण्यांच्याबाबतीत आता परावलंबी झाला. त्याच्या घरी आणि शेतात असलेली बियाण्यांची समृद्धी लोप पावली.
शेतातील गावरान बियाणे तयार करणे आणि विकणे हा सुद्धा शेतीला पूरक जोडधंदा आहे.


५. फळझाडे लागवड:
इतर शेती प्रकारांसोबत केलेली फळशेती आर्थिकदृष्ट्या किफायतशीर असल्याचे सिद्ध झाले आहे. फळझाडांच्या लागवडीच्या शास्त्राला फलोद्यान विद्या असे म्हणतात. राज्यात पडणारा पाऊस, जमिनी, पीकपद्धती, वनस्पती आणि उष्णतामान या सर्वांचा विचार करून नऊ कृषी हवामान विभाग पाडण्यात आले. खरे तर संपूर्ण राज्यात हवामान कधीही सारखे नसते. अशा वेगवेगळ्या प्रदेशात नाना प्रकारच्या फळबागा वाढू शकतात. जसे कोकणामध्ये आंबा आणि काजू लागवड, पश्चिम महाराष्ट्रात द्राक्षे, पेरू आणि डाळींब, उत्तर महाराष्ट्रात केळीलागवड, नागपूर-अमरावती भागात संत्रालागवड अशी विविध भागात विविध प्रकारची फळे प्रसिद्ध आहेत.  अशी राज्यात हवामान आणि जमिनीची विविधता पाहता इतर प्रकारच्या शेतीसोबतच शेतकऱ्यांनी फळबागशेती अवलंबल्यास त्यांना शेतीचा दर्जा उंचावण्यास निश्चित मदत होईल.


६. दुग्धजन्य पदार्थ:
आयुर्वेदात दुध व दुग्ध पदार्थांचे मानवी आहारात खुप महत्त्व पटवून देण्यात आले आहे. अनेक वनस्पतींच्या औषधी सारमुत भागापासून दुघ उत्पन्न होते.
दुग्धपदार्थांपैकी महत्त्वाचा दुग्धपदार्थ म्हणजेच खवा. यालाच मावा असेही संबोधतात. खव्यापासून आपण (क , विविध प्रकारच्या बर्फी, पेढा, 1 गुलाबजामून, कलाकंद, कुंदा  इ. पदार्थ तयार करू शकतो. 
बासुंदी
रुचकर असलेली बासुंदी हा दुग्धजन्य पदार्थ आहे. हा बनवून शेतकरी ते विकू शकतो.
दही
विरजन घालून दही पैक करून ते डेयरी वरून विकता येते.चक्क्का, श्रीखंड, लोणी, ताक शेळीच्या दुधापासून तयार करता येऊ शकतात.


७. तरकारी:
जर कमी जमीन शेतकरी असेल अन् उसासारखे मोठे जास्त काळ घेणारे पीक घेत असाल तर खूप अडचण येईल. अश्या वेळेस आपला कल तरकारी (मंडई पीका) कडे द्यावा. यात तुम्हाला नेहमी पैसे येत राहतील
शेतीला जोडधंदा म्हणून विविध भाज्या लावून त्या होलसेल भावात विकुन शेतकरी चांगला पैसा मिळवू शकतात


Whatts app ग्रुप जॉइन करा

Thursday, September 28, 2023

September 28, 2023

शेती कशी करावी

 शेती कशी करावी?


भारत हा कृषिप्रधान देश आहे. भारत देशांमध्ये 70 % लोक शेती करत असतात तसेच 20 % लोक शेती संबधित व्यवसाय करत असतात.
भारत देश हा विकसनशील देश आहे शेतीमुळे भारताची प्रगती खूपच मोठ्या प्रमाणामध्ये होत आहे. भारतामध्ये अनेक राज्य ही वेगवेगळ्या पिकांसाठी प्रसिद्ध आहेत. आज आपण शेती  कोणत्या पद्धतीने करू शकतो तसेच शेती करण्यासाठी कोणकोणत्या पद्धती आहेत हे देखील जाणून घेणार आहोत.
मित्रांनो, शेती ही आजकाल च्या काळामध्ये पारंपारिक पद्धतीने सोबत आधुनिक पद्धतीने करायला पाहिजे कारण की पारंपरिक पद्धतीने शेती केल्यास आपल्याला अल्प प्रमाणामध्ये फायदा मिळत असतो.

तसेच पारंपरिक पद्धतीमध्ये कष्ट देखील जास्त प्रमाणामध्ये आहे त्याच प्रमाणे जर आपण आधुनिक पद्धतीने शेती करत असाल तर आपल्याला फायदा जास्त प्रमाणामध्ये मिळतो. तसेच शेतीमध्ये मेहनत देखील आपल्याला अल्प प्रमाणामध्ये करायला मिळते.

यामुळे आपण येणाऱ्या काळामध्ये आधुनिक पद्धतीचा वापर करून शेती कशा पद्धतीने करता येईल याचे तसेच याकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे.

भारत देश हा कृषिप्रधान  देश आहे. भारत देशामध्ये तसेच भारत सरकार शेतीसाठी योजना सबसिडी देखील खूपच मोठ्या प्रमाणामध्ये उपलब्ध करत आहे. म्हणूनच आपण जर  शेती करण्याचा विचार करत असाल तर शेती हा येणाऱ्या काळामध्ये खूपच मोठा वाढणारा व्यवसाय आहे.

शेती करत असताना आपण सर्वप्रथम पीक पेरण्यापूर्वी शेतीची योग्य मशागत करणे खूपच आवश्यक असते. तसेच शेतीमध्ये रासायनिकखतांचा आणि सेंद्रियखतांचा योग्य रीतीने वापर करणे खूपच महत्त्वपूर्ण आणि आवश्यक असते.

शेतीमध्ये आजकल सेंद्रिय खताचा आपण जास्त प्रमाणामध्ये वापर करावा. त्याचप्रमाणे रासायनिक खताचा देखील अल्प प्रमाणात योग्य तेवढाच वापर करावा. आपण जर सेंद्रिय खतांचा जास्त प्रमाणामध्ये वापर केला तर आपले पीक हे  चांगल्या पद्धतीने येत असते.
शेतीचे असणारे विविध प्रकार
शेतीमधून  उत्पादन  काढल्या जाणाऱ्या पद्धती वरून शेतीचे अनेक प्रकार पडत असतात.
1) ऊस शेती
या शेती प्रकारांमध्ये उसाची लागवड केली जाते ऊस या पिकासाठी साधारणपणे १ ते १ १/२ वर्षाचा कालावधी लागत असतो. भारत देशामध्ये तसेच महाराष्ट्रामध्ये उसाचे प्रमाण जास्त आहे.

तसेच गुजरात या राज्यांमध्ये देखील उसाचे प्रमाण हे खूपच जास्त प्रमाणामध्ये आहे. उसापासून साखर ,गूळ हे पदार्थ खूपच मोठ्या प्रमाणामध्ये बनवले जातात.
) भात शेती
भारत देशातील महाराष्ट्र मध्ये कोकण विभागामध्ये भात शेती ही खूपच मोठ्या प्रमाणामध्ये केली जाते. भात शेती पावसाळ्यामध्ये जास्त प्रमाणामध्ये केली जाते. या शेतीसाठी भरपूर पाण्याची आवश्यकता असते कोकण विभागामध्ये याचे प्रमाण खूपच जास्त प्रमाणामध्ये आहे.
तसेच तांदुळाचे अनेक प्रकार पडतात अलीकडच्या काळामध्ये बासमती हा प्रकार खूपच मोठ्या प्रमाणामध्ये प्रसिद्ध झालेला आहे.
3) पशुधन प्रधान शेती
या शेती प्रकारांमध्ये पशुधनाची उत्पादनक्षमता वाढवली जाते तसेच पशुधनासाठी शेती केली जाते यामुळे या शेतीला पशुधनप्रधान शेती असे म्हणतात.
भारत देशामध्ये अनेक प्रकारचे शेतकरी पशु पाळत असतात. शेती बरोबर व्यवसाय करतात भारत देशांमधील शेतकरी खूपच मोठ्या प्रमाणामध्ये करत असतात.गाय, म्हैस, बैल,शेळ्या,र्मेंढ्यां पाळतात. पशुधन शेती ही अलीकडच्या काळामध्ये लाभदायक असणारी शेती आहे.
4) मत्स्य शेती
मत्स्य शेती प्रकार हा खूपच फायदेशीर असा असणारा शेती प्रकार आहे. आजकालच्या काळामध्ये काही लोक शेततळ्यामध्ये माशांचे प्रकार वाढवत आहेत आणि ते विक्रीसाठी मोठ्या शहरांत पाठवत आहेत.

यावरून शेतकऱ्यांना खूपच मोठ्या प्रमाणामध्ये अतिरिक्त उत्पन्न होत आहे. तसेच मत्स्यशेतीसाठी भारत सरकार तसेच महाराष्ट्र सरकार कडून देखील खूपच मोठ्या प्रमाणामध्ये सबसिडी देखील उपलब्ध करण्यात आलेले आहे.
सिंचनाच्या दृष्टीने दोन प्रकार शेतीमध्ये पडत असतात.
१) बागायती शेती
२) जिरायती शेती
शेतीचे प्रकार हे प्रामुख्याने त्या ठिकाणी असणाऱ्या जमिनीच्या प्रकारावरून देखील पडत असतात.
शेती कशी करावी  निष्कर्ष
भारतातील शेती व्यवस्थेत खुप मोठ्या प्रमाणात योगदान देणारी शेती व्यवस्था ही उपजत शेती, जैविक औद्योगिक शेती आहे. भारताची अर्थव्यवस्था ही शेती क्षेत्राशी निगडीत आहे. भारताला कृषीप्रधान देश म्हणून ओळखल्या जाते. त्यामुळे शेतीला अनन्यसाधारण असे महत्त्व आहे.


Whatts app ग्रुप जॉइन करा












Wednesday, September 27, 2023

September 27, 2023

मेथी लागवड कशी करावी संपूर्ण माहिती

मेथी लागवड कशी करावी संपूर्ण माहिती

आपल्या आहारामध्ये मेथी या पालेभाजीचा वापर आपण करतो.. मेथी भाजी पिक हे कमी खर्चात जास्त उत्पन्न देणारे भाजी पीक आहे. मेथी हे पालेभाज्यातील महाराष्ट्रातील लोकप्रिय पालेभाजी आहे. दर रोजच्या जेवणात मेथीचा वापर आपल्या शरीरासाठी उपयुक्त ठरतो. त्यामुळे या भाजीला वर्षभर
चांगली मागणी असते. या भाजीला लागवड करून चांगला नफा मिळवता येतो. आज आपण मेथी लागवडी विषयी माहिती बघु.

जमीनीची निवड :
मेथी हे कमी कालावधीचे पीक आहे. त्यामुळे योग्य जमिनीची निवड आवश्यक आहे. मेथी पिकाच्या लागवडीसाठी मध्यम ते काळी आणि पाण्याचा योग्य निचरा होणारी जमीन पाहिजे.  पाणी धरून राहणाऱ्या जमिनीत मेथी पीक चांगले येत नाही.

लागवडीचा हंगाम :
मेथी या पिकाची लागवड वर्षभर करता येते. पण पावसाळ्यात जास्त पाऊस झाल्यास मेथी पिक घेता येत नाही. तसेच उन्हाळ्यात   मेथीची वाढ कमी होते . त्यामुळे थंडीच्या सुरुवातीला ऑक्टोबर महिन्यात आणि उन्हाळ्याच्या सुरवातीला फेब्रुवारी महिन्यात मेथी पिकाची लागवड करणे योग्य राहते आणि या काळात लागवड केलेल्या मेथीला बाजारभाव पण योग्य मिळतो. भाजीचा सतत पुरवठा होत राहावा यासाठी टप्प्या-टप्याने मेथीची लागवड करून वर्षभर मेथीची उपलब्धता करता येऊ शकते.

जमिनीची मशागत :

लागवड करण्याआधी जमिनीची चांगली आडवी उभी नांगरणी करून घ्यावी.   रोटरच्या मदतीने जमीन मोकळी करून घ्यावी.

लागवड अंतर :
मेथी या पिकाची दोन प्रकारे लागवड करतात .
मुख्य पीक म्हणून आणि आंतरपीक म्हणून . मुख्य पीक म्हणून लागवड करायची असल्यास 3 मिटर बाय 2 मीटर च्या सपाट वाफ्यामध्ये लागवड करतात. दोन ओळींमध्ये 15 ते 20 cm चे अंतर ठेवून मेथीचे बी फेकून लागवड करतात.
तसेच आंतरपीक म्हणून मेथी पिकाची लागवड करायची असल्यास मुख्य पिकातील मोकळ्या जागेत असणाऱ्या 20 ते 30 सेंटीमीटर जागेत लागवड करतात.

बियाणांचे प्रमाण आणि बीजप्रक्रिया :
मेथी पिकाच्या मुख्य पीक म्हणून एक हेक्टर लागवडीसाठी पंचवीस ते तीन किलो बियाणे लागते. तसेच आंतरपीक घेताना आवश्यकतेनुसार बियाण्यांचे प्रमाण घ्यावे. बियाणे पेरताना एकसारखे आणि पातळ सोडावे. बिजप्रक्रिया करताना बुरशीनाशक ३ gm एक किलो बियाणे याप्रमाणे बियाण्यास चोळावे.

सुधारित जाती :

फुले-कस्तुरी : फुले -कस्तुरी हे वाण महात्मा फुले कृषी विद्यापीठ राहुरी येथे संशोधित करण्यात आले आहे. या वाण्याचे वैशिष्ट्य म्हणजे या वाणाला जास्त फुटवे असतात आणि जास्त उत्पन्न देते.
या मेथीची उगवण ही लागवड केल्यावर 7-8 दिवसात होते.
कस्तुरी सिलेक्शन : कस्तुरी सिलेक्शन हे वाण भारतीय कृषी संशोधन संस्था नवी दिल्ली येथे संशोधित करण्यात आले आहे.हे वाण खायला चवदार असते. या वाणाची पाने गोल आणि हिरवी असतात. या वाणाची रोपे छोटे आणि नाजूक असल्याने या वाणाला बाजारात चांगली मागणी असते.या मेथीची उगवण लागवड केल्यावर 3-4 दिवसात होते.

आंतर मशागत :
कमी कालावधीचे पीक असल्याने मेथी पिकामध्ये जास्त आंतर मशागतीची आवश्यकता नसते. तण व्यवस्थापन करणे आवश्यक असते. लागवडीनंतर 15 ते 20 दिवसाच्या नंतर खुरपणी करून घ्यावी. मेथी पिकामध्ये तण वाढू देऊ नये.

खते आणि फवारणी :

मेथी या पिकावर जास्त रोगांचा पादुर्भाव होत नाही. या पिकावर प्रामुख्याने पाने खाणारी  लीप मायनर चा आणि मावा या किडींचा प्रादुर्भाव अधिक प्रमाणात आढळतो . मावा किड काळ्या रंगाची असते. मावा कीड पानाच्या खालच्या भागावर आणि शेंड्यावरून मोठ्या प्रमाणात पानातील रस शोषून घेते. त्यामुळे रोपे खराब होऊन रोपांची प्रत खराब होते.
किडीच्या नियंत्रणासाठी पीक छोट्या अवस्थेत असताना पिकावर निंबोळी अर्काची   फवारणी करावी.

पाणी व्यवस्थापन :
मेथी पिकाला नियमित पाणी द्यावे. मेथी पिकाला पाण्याची जास्त आवश्यकता असते. मेथीचे चांगले उत्पन्न घेण्यासाठी आणि भाजीच्या दर्जेदारपणा  साठी मेथी पिकाला चार ते पाच दिवसांनी पाणी द्यावे. मेथी पिकाला पाण्याचा त्रास पडू देऊ नये. पिकाला पाण्याचा ताण पडल्यास पिकाची वाढ अल्प होऊन उत्पादनावर परिणाम होतो.

मेथी या पिकाचे योग्य नियोजन केले तर या पिकातून योग्य फायदा मिळतो.


Whatts app ग्रुप जॉइन करा



September 27, 2023

जनावरांचे गोचीडांपासून संरक्षण कसे करावे?

 जनावरांचे गोचीडांपासून संरक्षण कसे करावे?


जगात गोचीडाचा प्रादुर्भाव जवळ-जवळ सर्व पाळीव जनावरांमध्ये आढळून येतो. एका सर्व्हेशनानुसार जगभरातील जवळपास ८० % जनावरामध्ये गोचिडांचा प्रादुर्भाव दिसून येतो. गोचीड हा रक्त शोषणारा कीटक वर्गातील परजीवी प्राणी आहे.
भारतात सुमारे १६० प्रकारच्या गोचीड जाती आढळून येतात, त्यापैकी बुफिलस, रायपीसेफलस मायक्रोप्लस, अमलीओमा, हिम्याफैशालीस कॉर्निस इत्यादी गोचीड जनावरांतील आजाराच्या दृष्टीने जास्त घातक आहेत.

एक गोचीड सुमारे एक ते दोन ml रक्त पितो, त्याचा कालावधी सुमारे ७ ते १४ दिवस राहू शकतो. मोठ्या जनावराच्या शरीरावर जास्त  गोचीड असतात.

त्यामुळे जनावरांना अशक्तपणा येतो. गोचिडांच्या चाव्यामुळे जनावरांच्या शरीरावर खुप जखमा तयार होतात, त्वचा उघडी झाल्यामुळे त्यातून जंतुसंसर्ग होऊ शकतो, त्यामुळे टीक पॅरालिसिस हा आजार होतो.

जनावरांचे रक्तपेशीचे आजार, जसे की बबेसिओसिस, आनाप्लासमोसिस, थायलेरियोसिस व इतर वर्गांतील आजार प्राण्यांना गोचिडामुळे होतात. गोचीडद्वारे या जंतूंचा प्रसार जनावरांमध्ये होतो.

गोठ्यात जनावरांच्या अंगावर असणारे गोचीड  शरीरातील तापाला अधिक कारणीभूत  ठरतात. म्हणून गोचीड-ताप हे एक लक्षण आहे.

गोचीडजन्य आजारामुळे जनावरे अशक्त होऊन मृत्यु पावतात, त्यांचे दूध व मांस उत्पादन कमी होते. जुलै ते ऑक्टोबर महिन्यात जनावरांच्या शरीरावर गोचीड खूप अधिक प्रमाणात आढळतात.

उष्ण व दमट हवामान व इतर आजारांचा प्रादुर्भाव इत्यादी गोष्टी आजार निर्मितीस सहाय्य करतात.

विदेशी जनावरांची आजारास बळी पडण्याची शक्यता तुलनात्मक दृष्ट्या खुपच जास्त असते. सामान्यतः गाय, बैल यांच्या तुलनेत म्हशी अधिक प्रतिरोधक असतात.

सततच्या स्थलांतरामुळे जनावराला थकवा येतो. त्यामुळेही  या आजाराचा प्रादुर्भाव होत असल्याचे आढळून येते.

संकरित वासरामध्ये गोचीडांचे प्रमाण अधिक असते.

गोचीडांचे नियंत्रण कसे कराल?

गोचीड निर्मुलनासाठी बाजारात अनेक प्रकारची औषधे उपलब्ध आहेत. परंतु एकाच औषधाचा सारखा वापर केल्यास गोचीडांना त्या औषधाची सवय होऊन जाते.

परिणामी औषधाचा परिणाम कमी झालेला दिसून येतो. असे होऊ नये म्हणून दर दोन ते तीन महिन्यांनी औषधे बदलावीत.

जैविक पद्धतीने उपचार करताना एक लिटर पाण्यात 40 ml करंज तेल, 40 ml नीम तेल आणि 40 gm साबण मिसळून द्रावण तयार करावं. 

तयार केलेले द्रावण वासरांच्या अंगावर तीन ते चार दिवसाच्या अंतराने लावावे.

रासायनिक औषधांपेक्षा हे जैविक औषध स्वस्त, परिणामकारक आणि जनावरांसाठी जास्त हानी कारक नाही. त्यामुळे याचा वापर अगदी सहजपणे करता येतो. 


Whatts app ग्रुप जॉइन करा

 


Tuesday, September 26, 2023

September 26, 2023

जमिनीचे बक्षीसपत्र म्हणजे काय?

 🎁 जमिनीचे बक्षीसपत्र म्हणजे काय?


🫂 रक्ताच्या नात्यातील व्यक्तीला मालमत्ता बक्षीस रुपाने देताना भविष्यात कलह उद्भवू नयेत, यासाठी कायदेशीररीत्या बक्षीसपत्र तयार करून देणे महत्त्वाचे असते. यासाठी मुद्रांक शुल्क भरावे लागते.

💸मालमत्तेची मुल्य आणि स्थानानुसार ही रक्कम बदलते. शुल्क भरल्यानंतर भेट पत्राची रजिस्ट्रेशन स्थानिक दुय्यम निबंधक ऑफिस मध्ये नोंदणी करणे आवश्यक आहे. रजिस्ट्री दस्तऐवजाला कायदेशीर वैधता प्रदान करते.

🎁 जमीन बक्षीसपत्र म्हणजे काय?

रक्ताच्या नात्यात मालमत्तेचे व्यवहार करताना भविष्यातील कलह टाळण्यासाठी बक्षीसपत्राची कायदेशीर प्रक्रिया केली जाते.

🪙 मुद्रांक शुल्क किती?

त्या मालमत्तेच्या मूल्यांकनानुसार मुद्रांक शुल्क ३ % आकारले जाते. पत्नी, मुलगा, मुलगी अथवा नातवंडे या रक्तातील नात्यात मुद्रांक शुल्कात सवलत मिळते

🏷️ रजिस्ट्री करताना काय काळजी घ्याल?

मालमत्ता बक्षीसपत्र करताना त्याची रजिस्ट्री दुय्यम निबंधक कार्यालयात केली जाते. आई-वडील मुलांना देत असलेल्या बक्षीसपत्राच्या दस्तात भविष्यात ही मिळकत त्यांच्या परवानगीशिवाय मुलांनी विकू नये, असे नमूद केले जाते.

📝 ह्यासाठी कुणाच्या आणि किती सह्या आवश्यक

हे बक्षीसपत्र कायदेशीररीत्या ग्राह्य धरले जात असल्याने बक्षीसपत्र करताना चांगल्या वर्तणुकीच्या २ साक्षीदारांच्या सह्या या बक्षीस पत्रावर घेतल्या जातात.

🎁देणारे, घेणारे उपस्थित राहणे आवश्यक

बक्षीसपत्र करणारा आणि ज्याच्या नावे बक्षीसपत्र करावयाचे तो, अशा दोन्ही व्यक्ती बक्षीसपत्र करताना दुय्यम निबंधक कार्यालयात उपस्थित असणे आवश्यक करण्यात आले आहे.

🎁जमीन, घर, फ्लॅट, आदी मालमत्ता जवळच्या एखाद्या नात्यातील व्यक्तीला द्यायची  असल्यास भविष्यात होणारे कलह टाळण्यासाठी अधिकृत डॉक्यूमेंट केली जातात. त्यालाच बक्षीसपत्र म्हणतात. 


Whatts app ग्रुप जॉइन करा


September 26, 2023

पारंपरिक कारागिरांना देशात मिळणार वेगळी ओळख! ही योजना आहे खूप फायद्याची!

पारंपरिक कारागिरांना देशात मिळणार वेगळी ओळख! ही योजना आहे खूप फायद्याची!

भारत सरकारच्या अशा अनेक योजना आहेत, ज्यामध्ये सामान्य लोकांना त्यांची अत्यावश्यक कामे पूर्ण करण्यासाठी लोनची सुविधा उपलब्ध करून दिली जाते. यापैकी एक योजना म्हणजे पीएम विश्वकर्मा योजना, जी आर्थिकदृष्ट्या कमकुवत लोकांना लोन देते.


आता देशात पारंपरिक कारागिरांनाही आर्थिकदृष्ट्या सशक्त करण्यासाठी सरकारकडून लोनची सुविधा मिळणार आहे. त्यासाठी केंद्र सरकारने आराखडा तयार केला .

16 ऑगस्ट 2023 रोजी केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या बैठकीत या योजनांना यशस्वीरित्या मंजुरी देण्यात आली आहे. पीएम विश्वकर्मा योजना काय आहे आणि लोकांना या योजनेतून लोन कसे मिळेल ते जाणून घेऊया.


PM Vishwakarma Yojana म्हणजे काय?


केंद्र सरकारच्या पीएम विश्वकर्मा योजनेत अशा लोकांना मदत केली जाईल, जे हाताने आणि साधनाने काम करतात. खरेतर, ही योजना देशातील कारागीर आणि कारागीर यांच्या पारंपारिक कौशल्यांना आणि पद्धतींना प्रोत्साहन देते. जेणेकरुन भारतीय लोक त्यांच्या हातातील कामात स्वावलंबी होऊन  त्याद्वारे त्यांच्या कुटुंबाचे पालनपोषण करू शकतील.


तीस लाख कुटुंबांना फायदा मिळणार


पीएम विश्वकर्मा योजनेला मंजुरी मिळाल्यानंतर देशातील सुमारे 30 लाख लोकांना त्याचा फायदा मिळणार आहे. यामध्ये विणकर, सोनार, लोहार, लॉन्ड्री कामगार आणि नाई यांच्यासह पारंपारिक कारागीर आणि कारागीर यांचा समावेश आहे. या योजनेतील

लोन

च्या रकमेवर 5 वर्षांच्या कालावधीसाठी 13,000 कोटी रुपयांचा वित्तीय खर्च येणार असल्याचे सांगितले जाते.

विश्वकर्मा जयंतीच्या दिवशी म्हणजेच 17 सप्टेंबर रोजी देशभरात PM Vishwakarma Yojana चालू होणार आहे. खुद्द पीएम मोदींनी मंत्रिमंडळ समितीत ही माहिती दिली.


 PM Vishwakarma Yojana मध्ये 5 टक्के व्याजदरात सूट


या योजनेअंतर्गत लोकांना ‘पीएम विश्वकर्मा सर्टिफिकेट’ आणि पीएम विश्वकर्मा योजनेत ओळखपत्राद्वारे वेगळी ओळख मिळणार आहे. यासोबतच लोकांना किमान ५ टक्के व्याजदरात सूटही मिळणार आहे. याशिवाय या योजनेत जनतेला एकाच वेळी १ लाख आणि २ लाख रुपयांपर्यंतचे लोन मिळणार आहे.

Whatts app ग्रुप जॉइन करा







Monday, September 25, 2023

September 25, 2023

Online 2023-24 अर्ज प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजना अनुदान परीपूर्ण माहिती

 Online 2023-24 अर्ज प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजना अनुदान परीपूर्ण माहिती

आपण आज या लेखात प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजना या योजनेचा आपल्या शेतकरी बांधवांनी कसा फायदा आपल्या शेतीसाठी करून घ्यायचा त्यासाठी या योजनेचा एप्लिकेशन कुठे दाखल करायचा, फायदा घेण्यासाठी आवश्यक डॉक्यूमेंट ,फायदा कोणत्या शेतकऱ्यांना घेता येईल,या योजनेसाठी लागू असणाऱ्या शर्थी तसेच या योजनेअंतर्गत शेतकऱ्यांना जल सिंचनाच्या कोणत्या गोष्टी मिळणार आहेत हे सर्व काही पाहणार आहोत. त्यासाठी संपूर्ण लेख वाचा.

छोट्या नळीद्वारे झाडाच्या मुळाला थेंब थेंबाने पाणी देण्याची आधुनिक सिंचन प्रणाली म्हणजे ठिबक सिंचन. या आधुनिक सिंचन प्रणालीमुळे अतिशय अल्प पाण्यात सुद्धा पीक चांगले वाढते .थेंब थेंबाने पाणी दिल्यामुळे पाणी थेट मुळापर्यंत जाते आणि झाडाची पाण्याची गरज पुरेशी भागली जाते. हीच गोष्ट लक्ष्यात घेता, राज्य शासनाने याचा फायदा आपल्या शेतकऱ्यांना करून द्यावा याच हेतूने ही योजना राबवली आहे. तसेच महाराष्ट्र हा ठिबक सिंचनात अग्रेसर असून साठ टक्के ठिबक सिंचन एकट्या महाराष्ट्रातच केले जाते.

तुषार सिंचन प्रणालीद्वारे पंप, स्पिंकलर्स, वॉल्व्ह आणि पाईप्स द्वारे पाणी दिले जाऊन कमी पाण्यात चांगली शेती करण्याची जलसिंचन प्रणाली आहे. या सिंचन प्रणालीचा वापर औद्योगिक आणि शेतीसाठी केला जाऊ शकतो. जेव्हा पंपच्या मदतीने मुख्य पाईपद्वारे दाबून पाणी वाहू दिले जाते तेव्हा फिरणाऱ्या नोझल मधून बाहेर पडते आणि ते पिकावर तुषार सारखे शिंपडले जाते.या सिंचन प्रणालीद्वारेही पाणी अल्प प्रमाणात वापरले जाते आणि तेही थेट पिकाच्या मुळाशी जाते.

नोट :

या योजनेचा फायदा महाराष्ट्रातील सगळ्याच शेतकऱ्यांना मिळणार आहे . या योजनेसाठी जातीची कोणतीच अट नाही.

शेतकरी एससी, एसटी जातिचा असल्यास तर जात प्रमाणपत्र आवश्यक आहे.

प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजने अंतर्गत खालीलप्रमाणे अनुदान शेतकऱ्याला देण्यात येणार आहे :

अल्प व अत्यल्प भूधारक शेतकऱ्यांना ५५% अनुदान तुषार सिंचन किंवा ठिबक सिंचनावर मिळणार आहे. तर इतर राहिलेल्या शेतकऱ्यांना ४५% अनुदान मिळणार आहे.

पात्रता

 ●जर प्रधानमंत्री कृषी सिंचन योजनेसाठी अर्ज करावयाचा असेल, तर खालील शेतकऱ्याची पात्रता असणे आवश्यक आहे :

शेतकऱ्यांकडे आधार कार्ड असणे गरजेचे आहे 

तसेच शेतकऱ्याकडे ७/१२प्रमाणपत्र आणि 8-अ प्रमाणपत्र असणे गरजेचे आहे .

अर्जदार अनुसूचित जातीजमातीचा असल्यास जातीचा पुरावा आवश्यक आहे.

शेतकऱ्याकडे विद्युत पाण्याच्या पंपासाठी  विद्युत जोडणी  आवश्यक आहे. त्यासाठी शेतक-यांना वीज बिलची पावती  सादर करणे गरजेचे आहे.

जर शेतकऱ्याने २०१६-१७ च्या आधी अश्या योजनेचा ;फायदा घेतला असेल तर पुढील १० वर्ष तरी त्या सर्व्हेनंबरसाठी त्या शेतकऱ्याला या योजनेचा फायदा घेता येणार नाही याची नोंद घ्यावी.

शेतकऱ्यांना ५ हेक्टर क्षेत्राच्या मर्यादेतच या योजनेचा  फायदा देण्यात येईल.

●फॉर्म भरल्यानंतर शेतकऱ्याला  सिंचन प्रणाली विकत घेण्यासाठी  पूर्वमंजुरी मिळाल्यावर अधिकृत विक्रेत्याकडून सिंचन विकत घेऊन ३० दिवसाच्या आत त्याच्या पावत्या upload कराव्यात. 

Whatts app ग्रुप जॉइन करा






Sunday, September 24, 2023

September 24, 2023

डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना 2023

 डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना 2023.



शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढविण्यासाठी शासनाकडून दरवर्षी प्रयत्न केले जात त्यासाठी शासनाकडून विविध योजना राबविल्या जातात. अशीच एक योजना महाराष्ट्र शासनानेही सुरू केली आहे. या महाराष्ट्राच्या कृषी विभागाने डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना सुरू केली आहे. या योजनेच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांची वित्तीय परीस्थिती सुधारण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे. त्यांना शाश्वत सिंचन सुविधा उपलब्ध करून आणि जमिनीतील ओल टिकवून ठेवण्यासाठी हा प्रयत्न केला जाईल. त्यासाठी त्यांना आर्थिक मदत केली जाणार आहे. राज्यातील अनुसूचित जाती आणि नवबौद्ध शेतकरीच या योजनेचा फायदा घेऊ शकतात.
या योजनेच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांचे राहणी मान उंचावेल आणि ते स्वावलंबी होतील. बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजना 27एप्रिल 2016 रोजी सुरू करण्यात आली आहे. ही योजना मुंबई, सिंधुदुर्ग, रत्नागिरी, सातारा, सांगली आणि कोल्हापूर वगळता राज्यातील सर्व जिल्ह्यांमध्ये राबविण्यात येणार आहे. या योजनेअंतर्गत, ₹2.5 लाख ते ₹5 लाख पर्यंतची वित्तीय मदत राज्य सरकार कडून दिली जाते.
डॉ बाबासाहेब आंबेडकर कृषि स्वावलंबन योजना महाराष्ट्र
बाबासाहेब आंबेडकर कृषीस्वावलंबन योजनेचा लाभ तुम्हाला घ्यायचा असेल, तर तुम्हाला अधिकृतवेबसाइटला भेट देऊन ऑनलाइन अर्ज करावा लागेल. तुम्ही घरबसल्या अधिकृत वेबसाइटद्वारे अर्ज करू शकता. यामुळे काळ आणि पैसा दोन्ही वाचेल आणि व्यवस्थेत पारदर्शकता येईल. यानंतर, तुम्हाला सर्व आवश्यक कागदपत्रांसह ऑनलाइन अर्जाची एक प्रत कृषी अधिकाऱ्यांकडे जमा करावी लागेल.
बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजनेचा हेतू:
Babasaheb Ambedkar Krushi Swavalamban Yojana Maharashtra 2023 चा मुख्य हेतू शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे हा आहे. या योजनेच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांना राज्य सरकार कडून वित्तीय मदत दिली जाणार आहे. जेणेकरून त्याला शेतीशी संबंधित कामे लवकर करता येतील. डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन योजनेतून शेतकरी स्वावलंबी होणार आहेत. ही योजना फक्त अनुसूचित जाती आणि नवबौद्धशेतकऱ्यांसाठी आहे.
      राज्यातील शेतकऱ्यांना या योजनेद्वारे सिंचनासंबंधी कोणतीही लाभदायी सुविधा मिळू शकते. या योजनेंतर्गत 2.5 लाख रुपयांपासून ते 5 लाख रुपयांपर्यंतची आर्थिक मदत दिली जात आहे. तुम्हालाही या योजनेचा फायदा घ्यायचा असेल, तर तुम्हाला अधिकृत वेबसाइटवर जाऊन ऑनलाइन अर्ज करावा लागेल.
डॉक्टर बाबासाहेब कृषी स्वावलंबन योजनेचे लाभ व वैशिष्ट्ये
डॉ.बाबासाहेब आंबेडकर कृषी स्वावलंबन स्किम महाराष्ट्र शासनाने सुरू केली आहे.
या स्किमच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढविण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
ही योजना महाराष्ट्राच्या कृषी विभागामार्फत चालवली जाईल.
शाश्वत सिंचन सुविधा उपलब्ध करून आणि जमिनीतील ओल कायम राखून उत्पन्नात वाढ होते. ज्यासाठी शेतकऱ्यांना आर्थिक मदत केली जाईल.
राज्यातील अनुसूचित जाती आणि नव्याने धर्मांतरित झालेले शेतकरीच या योजनेचा फायदा घेऊ शकतात.
या योजनेच्या माध्यमातून शेतकऱ्यांचे राहणी मान उंचावेल आणि  स्वावलंबन वाढेल.
या योजनेशी संबंधित अधिक माहिती पाहिजे असल्यास कृषी अधिकाऱ्यांशी संपर्क साधावा लागेल.
या योजनेतील निवड प्रक्रिया महाडीबीटी पोर्टलद्वारे लॉटरीद्वारे केली जाईल.
राज्यातील सर्व जिल्हे या योजनेत समाविष्ट आहेत. मात्र मुंबई,  सातारा, सांगली ,सिंधुदुर्ग, रत्नागिरी, आणि कोल्हापूरचा समावेश नाही.
कोरोना काळात संसर्गामुळे 2020-21 मध्ये ही योजना बंद करण्यात आली होती. आता ती योजना पुन्हा सुरू करण्यात येत आहे.
कृषी स्वावलंबन योजनेसाठी पात्रता
अर्जदार हा महाराष्ट्र राज्याचा कायमचा रहिवासी असावा.
अर्जदार हा अनुसूचीतजाती संवर्गातील असावा.
अर्ज सादर करण्याच्या वेळी अर्जदारला जात- प्रमाणपत्र सादर करावे लागेल.
अर्जदाराचे वार्षिकउत्पन्न 2.5 लाख किंवा त्यापेक्षाही कमी असावे

Whatts app ग्रुप जॉइन करा


September 24, 2023

उत्पादन खर्च कमी करण्याच्या सर्वसाधारण उपाययोजना

 उत्पादन खर्च कमी करण्याच्या सर्वसाधारण उपाययोजना

१ ) बि, रासायनिक खते व कीटकनाशकांवरील खर्च कमी करण्यासाठी उपाय योजना

 अ ) बियाणे
संकरित वाण वगळता सुधारित बियाण्यांचे प्रमाणित बियाणे दरवर्षी नव्याने खरेदी न करता ३ वर्षापर्यंत वापरावे.
गावस्तरावर शेतकरी गटांच्या / उत्पादक कंपन्यांच्या मार्फत बीज उत्पादन कार्यक्रम राबवावा. 
बियाण्यांची बचत होईल अशा लागवड पद्धतीचा अवलंब करावा.  उदा. भाता साठी ‘श्री’ व ‘सुगना’ भात तंत्र ( S R T ) पद्धत,  तेलबिया व कडधान्यासाठी ( बी बी एफ ) यंत्राद्वारे लागवड इ.
ब ) रासायनिक खते

भूमी/जमीन आरोग्य पत्रिकेतील शिफारशीनुसारच रासायनिक खतांचा वापर करावा. 
निमकोटेड युरिया चा वापर केल्याने पिकास योग्य प्रमाणात नत्राचा पुरवठा होऊ शकतो व नत्र वापर कार्यक्षमतेत वृद्धि होते. पर्यायाने नत्राच्या मात्रेत बचत होते. तसेच त्यामधील निंबोळी युक्त घटकांमुळे कीडनियंत्रणास मदत होते. 

जमिनीतील स्फुरद मोकळे होण्यासाठी स्फुरद विरघळविणाऱ्या जिवाणू खतांचा (P S B ) वापर करावा. 

 रासायनिक खतांच्या Active वापरासाठी खत देण्याच्या सुधारित पद्धतींचा अवलंब करावा उदा. युरिया + डीएपी ब्रिकेट्स बियाणे, व खत पेरणी यंत्राचा वापर. 

शेतातील वाया जाणाऱ्या काडी कचऱ्या पासून शास्त्रोक्त पद्धतीने सेंद्रिय खत तयार  करावे. उदा कंपोस्ट, नाडेप ,गांडूळ खत  बायोडायनामिक खत इ. 

कडधान्य व तेलबिया पिकांमध्ये जैविक खतांचा ( पावडर व द्रव रूप ) वापर केल्यास रासायनिक खतांवरील खर्चात सेविंग होते. 

तुर व हरभरा पिकांवर फुलोरा व शेंगा भरण्याच्या अवस्थेत २ % युरिया चे द्रावण फवारावे.

पिकांच्या पोषणासाठी कमी खर्चात शेतावर तयार करता येईल अशी सेंद्रिय खते  तयार करून वापरावीत. उदा. जीवामृत, बायोगॅस स्लरी, गांडूळ खत, हिरवळीचे खत, नाडेप, कंपोस्ट खत व बायोडायनॅमिक खत इत्यादी

भाजीपाला भात व पिकांमध्ये युरिया व डीएपी ब्रिकेटस चा वापर करावा जेणेकरून पिकांना गरजेप्रमाणे नत्र व स्फुरद ची उपलब्धता होते.

ठिबक सिंचनाची व्यवस्था असलेल्या ठिकाणी पाण्यात मिक्स होणाऱ्या तसेच द्रवरूप खतांचा वापर करावा

फवारणी द्वारे रासायनिक खतांची प्रमाण देणे हे जमिनीतून द्यावयाच्या खतांपेक्षा फायदेशीर असल्याने शिफारशी प्रमाणे फवारणी द्वारे खताचा वापर करावा.

कमी मशागत, पिकांचा फेरपालट, जैविक व सेंद्रिय खतांचा वापर, शेतातील काडी कचरा व पाला पाचोळा शेतातच पुरणे आणि पिकांच्या गरजेनुसार पाण्याचा वापर या बाबींचा अवलंब केल्यास जमिनीतील सेंद्रिय कर्बाचे प्रमाण वाढवून जमीन सुपीक बनतात व  परिणामी रासायनिक खतांची आवश्यकता भासत नाही. 

क ) कीटकनाशके
कीड रोग सर्वेच्या आधारे दिलेल्या मार्गदर्शकानुसारच कीटकनाशकांचा वापर करावा. 
ज्या पिकांसाठी व कीड रोगासाठी कीटकनाशके तयार केलेली आहे त्याच पिकासाठी व किड नाशकां साठी त्या कीटकनाशकांचा वापर करावा लेबल क्लेम प्रमाणे वापर करावा.
कीटकनाशकांच्या प्रभावी परिणाम करते साठी शिफारस केलेल्या कीटकनाशकांची योग्य प्रमाण वापरून तयार केलेले द्रावण वापरून सुधारित फवारणी यंत्राचा वापर करून फवारावे व फवारणी नंतर पंप घेऊन ठेवावा
जमिनीतून पसरणाऱ्या रोगांच्या नियंत्रणासाठी जैविक किंवा रासायनिक कीड नाशकांची बीज क्रिया करावी
किडनियंत्रणासाठी सुरुवातीस जैविक कीडनाशकांचा वापर करावा व जर किडींची तीव्रता नुकसान पातळीच्या वर गेली तरच प्रभावी रासायनिक किटकनाशकांची फवारणी करावी

बीज प्रक्रियेसाठी शेतावर तयार करता येईल अशा सेंद्रिय पदार्थांचा वापर करावा. उदा. बिजामृत + गोमूत्र + दूध + चुना + माती+ ट्रायकोडमा इ.

तुरी वरील शेंगा खाणारी अळी हरभऱ्यावरील घाटे अळी व कापसावरील रस शोषणाऱ्या किडी व बोंड अळीच्या नियंत्रणासाठी घरच्या घरी तयार केलेल्या 5 टक्के लिंबोळी अर्काची फवारणी फुल कळी अवस्थेमध्ये करावी. 

भाजीपाल्यावरील रस शोषणार्‍या किडींसाठी दशपर्णी अर्काची (सीताफळ + पपई + रुई + करंज + पनीर + कडूलिंबू + निरगुडी + घाणेरी + गुळवेल + एरंड) 2.5 लिटर द्रावण 200 लिटर पाण्यात मिसळून प्रति हेक्टरी फवारणी प्रक्षेत्रावर करावी.

फळबागांमध्ये बुरशीजन्य तसेच जिवाणूजन्य रोगांना प्रतिबंध करण्यासाठी शिफारस केलेल्या अवस्थेमध्ये १ % बोर्ड मिश्रणाची फवारणी करावी व खोडांना १० % घरच्या घरी तयार केलेली बोर्ड पेस्ट लावावी. 
फळांची छाटणी केल्यानंतर छाटलेल्या फांद्या, काड्या व पाने बागेत न ठेवता जिवाणू कल्चर चा वापर करून कंपोस्ट तयार करावे. 

सूत्र कृमींच्या नियंत्रणा साठी फळबागांमध्ये स्थानिक झेंडूचे मिश्र पीक घ्यावे. 
सोयाबीन, हरभरा,तूर,  कापूस व भाजीपाला या पिकांवरील अळ्यांच्या नियंत्रणासाठी कामगंध सापळ्यांचाच वापर करावा.

२ ) पाण्याची बचत करण्यासाठी उपाय योजना
जमिनीतील ओलावा टिकण्यासाठी मूलस्थानी जलसंधारण पद्धतीचा अवलंब करावा. 
उपलब्ध पाण्याचा काटकसरीने वापर करण्यासाठी तुषार व ठिबक सिंचन सारख्या सूक्ष्म सिंचन पद्धतीचा पिकांसाठी शिफारशी नुसार अवलंब करावा.
जमिनीची जलधारण कार्यक्षमता वाढवण्यासाठी सेंद्रिय खतांचा वापर वाढवावा.
फळ पिकांच्या बुंध्या भोवती दुपारी बारा वाजण्याच्या सुमारास सावली पडणाऱ्या क्षेत्रातील बाष्पीभवन कमी करण्यासाठी शेतातील काडीकचरा किंवा पाला पाचोळ्याचा किंवा प्लॅस्टिकचे अच्छादन दयावे.
जीराईत  पिकांसाठी पावसाळ्यातील खंडाच्या काळात संरक्षित सिंचन द्यावे.
कमी पाण्यावर पिकांच्या लागवडी पद्धती. उदा. चारा पिकांसाठी हायड्रोपोनिक तंत्रज्ञान अवलंबावे. 
पाण्याचा ताण पडल्यास सोयाबीन, मूग, उडीद या कमी अंतरा वरील पिकांमध्ये अंतर मशागतीची कामे झाल्या नंतर प्रत्येक चार ओळी नंतर उथळ सऱ्या घालाव्यात. 
फळबागांना पाण्याचा ताण पडू नये म्हणून 8 टक्के केओलिन  किंवा एक ते दोन टक्के पोटॅशियम नायट्रेटची फवारणी करावी.
फळबागांचे उष्ण वाऱ्यांपासून संरक्षण व्हावे म्हणून बागेच्या पश्चिम व दक्षिण बाजूस शेवरी, सुरू सारख्या उंच वाढणाऱ्या वारा रोधकांची लागवड पाऊस सुरू होताच केली पाहिजे.. 

३)  मजुरीवरील खर्च कमी करण्यासाठी उपाय योजना

यांत्रिकीकरणाच्या अवलंबामुळे मजुरीवरील २५ ते ५० % खर्च कमी होतो व पिकांच्या उत्पादनात वाढ होते.

पिकांच्या पूर्व मशागतीपासून ते काढणी व मळणी पर्यंतच्या प्रत्येक कामासाठी उपलब्ध असलेल्या सुधारित शेती अवजारांचा व यंत्रांचा वापर करावा.

यांत्रिकीकरणनाचा खर्च कमी करण्यासाठी भाडेतत्त्वावर सर्व कामे वेळेत पूर्ण करा .

तृण नियंत्रणासाठी उगवणीपूर्वी व उगवणीनंतरच्या रासायनिक तण८98नाशकांचा वापर करावा.

जिरायत पिकांच्या पेरणीसाठी फारच ठराविक कालावधी मिळत असल्याने एकाच वेळी गादीवाफे तयार करणे, बियाणे पेरणे व बियाण्याच्या ठिकाणी खत देणे ही कामे करण्यासाठी रुंद वाफा सरी यंत्राचा (बी बी एफ ) वापर करावा.

संत्रा, मोसंबी, डाळिंब, फळपिकांच्या छाटणीसाठी ट्रॅक्टरचलित छाटणी यंत्राचा वापर फळ काढणी नंतर शिफारशीनुसार करावा.उ
फळबागांमधील अंतर मशागतींच्या सर्व कामांसाठी व फवारणीसाठी पावर ई वापर करावा.

भात, ऊस, कांदा, बटाटा या पिकांच्या लागवडी साठी विविध प्रकारची लागवड यंत्रे (भात लावणी यंत्र , कांदा/ बटाटा लागवड यंत्र, शुगर केन प्लांटर) उपलब्ध असून त्यांचा वापर केल्यास मजुरीमध्ये ६० ते ८० टक्के बचत होते. 

४ ) शेतीमधील धोका कमी करण्यासाठी उपाय योजना
आंतरपीक पद्धतीचा वापर केल्यास टंचाई किंवा आपत्कालीन परिस्थिती मुख्य पिकांच्या उत्पादनावर विपरीत परिणाम झाला तरी आंतर पिकाच्या उत्पादनामुळे धोका कमी होण्यास मदत होते.

कापूस + सोयाबीन, कापूस + मूग, कापूस + उडीद, सोयाबीन + तूर, ज्वारी + तूर, भाताच्या बांधावर तुर इ. लागवड पद्धती फायदयाची ठरल्याने त्यांचा मोठ्या प्रमाणावर अवलंब करावा.

पावसाला उशिरा सुरुवात झाल्यास कमी कालावधीची पिके घ्यावी तसेच पिकांचे कमी कालावधीचे वाण वापरावे. 
■■■■■♀♂【【
जमिनीची वापसा स्थिती असल्यानंतरच पिकांची पेरणी करावी.

कृषी विभागाच्या व कृषी विज्ञान केंद्राच्या साह्याने आपत्कालीन पीक आराखड्या नुसार पर्यायी पिकांची लागवड करावी.

एक पिक पद्धती ऐवजी बहुपीक पद्धतीचा अवलंब करावा एका हंगामात उपलब्ध क्षेत्रावर एकाच पिकाची लागवड करण्याऐवजी विविध पिकांचे नियोजन करून लागवड केल्यास जोखीम कमी होण्यास मदत होते. उदा.  पूर्ण क्षेत्रावर कापूस किंवा सोयाबीन घेण्याऐवजी काही क्षेत्रात कडधान्य, ज्वारी, चारा पिके तसेच फळ पिकांचा ही समावेश करावा.II

एकात्मिक शेती पद्धती म्हणजे शेती व शेतीस पूरक असे जोडधंदे (फलोत्पादन, कुक्कुटपालन, दुग्ध व्यवसाय ,रेशीम उद्योग, मत्स्य उद्योग इ.) केल्यास शेतातील जोखीम कमी होण्यास मदत होते.

समूहाच्या गटाच्या किंवा उत्पादक कंपनीच्या माध्यमातून शेतीस लागणाऱ्या निष्ठांची एकत्रित खरेदी केल्यास खर्चात बचत करता येते. तसेच उत्पादनांची एकत्रित विक्री केल्यास देखील लाभ होतो.

निसर्गाच्या लहरीपणामुळे पिकांच्या उत्पादनात होणाऱ्या संभाव्य नुकसानीची तीव्रता कमी करण्यासाठी प्रधानमंत्री पिक विमा योजनेत सहभाग घ्यावा.


Whatts app ग्रुप जॉइन करा

September 24, 2023

महाराष्ट्र शेळी पालन योजना 2023

महाराष्ट्र शेळी पालन योजना 2023



शेतकरी मित्रांनो, आपल्याला माहित आहे की भारत ही कृषिप्रधान देश आहे आणि भारतात बहुतेक कुटुंबाचा उदरनिर्वाह हा केवळ शेतीवर आणि पशुपालनावरच अवलंबून आहे. जनावरांची शेती लोकांना चांगले वित्तीय उत्पन्न मिळवून देण्यास मदत करते आणि आता शेळी पालन योजना 2023 देखील भारतात खूप गाजली झाली आहे. महाराष्ट्रात शेळी पालन योजनेसाठी (Maharashtra Sheli Palan Yojana 2023) ऑनलाइन एप्लिकेशन कसा करावा याविषयी संपूर्ण माहिती आम्ही आपल्याला सांगणार आहोत

महाराष्ट्र शेळी पालन योजना 2023

महाराष्ट्रात शेळीपालन करण्यासाठी हवामान अतिशय अनुकूल आहे. पात्रता असलेल्या शेतकर्‍यांना अनुदान देण्यासाठी महाराष्ट्र राज्य नॅशनलाइज बँकेचे कृषी व ग्रामीण विकास संस्था देखील सहाय्य करीत आहे. लोकांना शेळी पालन करण्यास प्रवृत्त करणे हे Sheli Palan Anudan Yojana 2023 चे मुख्य ध्येय आहे. खादी ग्रामोद्योग व संबंधित संस्थांकडून शेळी पालन संबंधित सर्व माहिती जसे की बकरीच्या जाती, त्यांची वैशिष्ट्ये, आहार, त्यांना राहण्यासाठी शेड आणि रोग आणि उपचारांविषयी अचूक माहिती तुम्हाला सांगतील. शेळी पालन 2023 या योजनेसाठी सरकार कडून अनुदान देखील मिळत असते परंतु अर्जदारास त्यासाठी पात्र असावे लागते. शेळी पालन योजना 2023 साठी पात्रता काय असावी लागते त्याची देखील माहिती आम्ही खाली सांगितली आहे.

Maharashtra Sheli Palan Yojana Application Form pdf
सर्वांना माहितच आहे की महाराष्ट्र सरकार राज्यातील रहिवाशांना नवीन रोजगार सुरू करण्यासाठी आणि उत्तेजित करण्यासाठी लोन उपलब्ध करुन देते. ज्यामुळे शेतकर्‍यांना रोजगाराच्या नवनवीन संधी हमखास उपलब्ध होतात. अशा लोनवर सरकार कडून अनुदानही देण्यात येते, जेणेकरून कुणावरही कर्जाचा बोजा पडणार नाही. म्हणूनच आर्थिक दृष्ट्या Sheli Palan हा खूप महत्वाचा धंदा आहे.

राज्यातील शेतकर्‍यांना Sheli Palan Business सुरू करण्यासाठी प्रोत्साहित करणे हे या योजनेचे ध्येय आहे. ज्यामुळे लहान व सीमान्त शेतकर्‍यांना मदत मिळते.

शेळी पालन योजना 2023 साठी पात्रता
लाभार्थ्याकडे मॉडेल प्रोजेक्ट अहवाल असावा – 
त्यामध्ये बकरी विकत घेतल्याबद्दल बकरीची खरेदी भाव, घर खर्च आणि फायदा दर्शविला जाणे आवश्यक आहे.

जमीन – 100 बकर्‍यांसाठी 9000 चौरस मीटर असावी एप्लीकेशन करताना, जमीन भाड्याची पावती / एलपीसी / लीज कागदपत्रे, जागेचा नकाशा तुमच्या जवळ असणे आवश्यक आहे.

रक्कम – लाभार्थ्याला त्याच्या वतीने 2 लाख रुपये गुंतवावे लागतील. जर शेतकरी लोन घेण्यास तयार असेल तर त्याच्याकडे 1 लाख रुपयांचा चेक / पासबुक / एफडी किंवा लोन घेण्यासाठी इतर कोणत्याही प्रकारचे पुरावे असावे .

शेळी पालन योजना 2023 साठी आवश्यक कागदपत्रे
आधार कार्ड,
पॅनकार्ड,
अर्जदाराचे छायाचित्र,
राहण्याचा दाखला,
जात प्रमाणपत्र.

शेळी पालन ऑनलाईन अर्ज 2023
शेळी पालन योजना 2023 साठी Online एप्लिकेशन करायचा असेल तर तो तुम्हाला ऑफलाइन पद्धतीने करावा लागेल. कारण महाराष्ट्र सरकार कडून अद्याप सुद्धा बकरी पालन योजना 2023 साठी ऑनलाइन एप्लिकेशन प्रणाली चालू करण्यात आली नाही. खालीलप्रकारे तुम्ही शेळीपालन योजनेसाठी अप्लिकेशन करू शकता.

सर्वात आधी तुम्ही महाराष्ट्र सरकारच्या आपले सरकार पोर्टल वर जावे लागेल आणि तिथून सर्व माहिती मिळवावी लागेल.

तुम्ही तुमच्या गावातिल ग्रामपंचायतसोबत सुद्धा संपर्क करू शकता.
शेळी पालन योजना २०२३ pdf फॉर्म  तुम्हाला ग्रामपंचायत किंवा बँकेत सुद्धा मिळेल.
sheli palan yojana 2023 pdf form download शेळी पालन योजना २०२३ पीडीएफ फॉर्म डाऊनलोड करून तुम्हाला तो भरावा लागेल आणि संबंधित विभागामध्ये जमा करावा लागेल.


Whatts app ग्रुप जॉइन करा