epranali

This is educational blog.

Res

Breaking news

गुरुवार, १३ जून, २०२४

जून १३, २०२४

14 जून विज्ञान दिनविशेष

 १४ जून 

★१७४६: स्कॉटिश गणितशास्त्रज्ञ कॉलिन मॅक्लॉरिन यांचे निधन यानी न्यूटनच्या गणितासंबंधी महत्त्वाचे संशोधन केले. 

★१८३२ 'ऑटो इंजिनचे जनक' निकोलस ऑगस्ट ऑटो यांचा जन्म (मृत्यू: २६ जानेवारी) 

★१८६८ : 'मानवी रक्तगटाचे जनक' नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन आस्ट्रियन शरीरशास्त्रज्ञ कार्ल लँडस्टेनर यांचा जन्म. यांच्या संशोधनामुळे पुढे रक्तपेढींची सुरुवात झाली. (मृत्यू: २६ जून)

 ★१८८०: प्रसिद्ध भारतीय ग्रामीण शास्त्रज्ञ सतिशचंद्र दासगुप्ता यांचा जन्म (मृत्यू: २४ डिसेंबर)

 ★१९०३ : उत्क्रांतिवादाचा थोर पुरस्कर्ता जर्मन शरीरशास्त्रज्ञ कार्ल गॅगेनबावर यांचे निधन यांनी गर्भविज्ञानशास्त्रात मोलाचे संशोधन केले (जन्म: २१ ऑगस्ट)

★१९२४ नोबेल पारितोषिक विजेते ब्रिटिश वैद्यकशास्त्रज्ञ सर जेम्स ब्लॅक यांचा जन्म यांनी विविध रोगांवर प्रभावी औषधांचा शोध लावला. मज्जातंतूच्या पेशीसंबंधी मौलिक संशोधन केले. यांना 'द डिस्कव्हरीज ऑफ इम्पॉर्टट प्रिन्सिपल्स फॉर ड्रग ट्रिटमेंट' या संशोधन कार्याबद्दल १९८८ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोवेल पारितोषिक विभागून मिळाले.

★ १९४६ 'दूरचित्रवाणी चे जनक' स्कॉटिश संशोधक जॉन लॉगी बेअर्ड यांचे निधन यानी सन १९२५ रोजी दूरचित्रवाणीचे प्रात्यक्षिक सर्वांना दाखविले, सन १९२९ मध्ये जर्मनी व लंडन दरम्यान दूरचित्रवाणीची व्यवस्था सुरु झाली यांच्या संशोधनामुळे करमणूक क्षेत्रात क्रांती घडून आली. आधुनिक युगात दूरचित्रवाणी एक मुख्य करमणुकीचे आणि लोक जागृतीचे साधन बनले आहे. (जन्म १३ ऑगस्ट) ★१९१४ भारतीय बनावटीचा अत्याधुनिक रणगाडा भारतीय युद्धसेनेत दाखल .

★१९६३ सोवियत रशियाचे व्होस्टोक ५ अंतराळवीर व्हॅलेरी बिकोव्हस्की यांचे सह अवकाशात प्रक्षेपित केले ५ दिवसात ८१ पृथ्वी प्रदक्षिणा पूर्ण करून १९ जून रोजी पृथ्वीवर सुखरूप परत आले .

★१९८६ भारतातील पहिल्या टेस्टट्यूब बेबीचा जन्म.

बुधवार, १२ जून, २०२४

जून १२, २०२४

13 जून विज्ञान दिनविशेष

 १३ जून 

★१६६८ : अमेरिकन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ वॅलेस क्लेमट सॅबिन यांचा जन्म (मृत्यू: १० जानेवारी) 

★१८५४ : ब्रिटिश संशोधक सर चार्ल्स अल्गरनॉन पार्सन्स यांचा जन्म. (मृत्यू: ११ फेब्रु.) 

★१८७० : नोबेल पारितोषिक विजेते बेल्जियम सूक्ष्मजंतुशास्त्रज्ञ ज्यूल्स जॉ बौप्टिस्ट बॉर्डेट यांचा जन्म. (मृत्यू: ६ एप्रिल)

 ★१९११ : जर्मन अमेरिकन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ आयर्विन विल्हेम म्युलर याचा जन्म, यांनी सूक्ष्मदर्शकाचा अभ्यास करून अनेक सुधारणा केल्या. फिल्ड एमिशन मायक्रोस्कोप तयार केला. त्यामुळे अतिसूक्ष्मकणाचा अभ्यास करणे साध्य झाले. 

★१९११ : अमेरिकन नोबेल पारितोषिक विजेते पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ लुईस डब्ल्यू अल्वेरिज यांचा जन्म यांना 'द डिस्कव्हरी ऑफ लार्जनंबर ऑफ रिझोनन्स सेट्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९६८ सालाचे पदार्थविज्ञानशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले. (मृत्यू: १ सप्टेबर)

★१९३८ : सुप्रसिद्ध फ्रेंच पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ चार्ल्स एडवर्ड ग्यूलेम यांचे निधन यानी फेरोनिकेल अलॉय (निकेल स्टील मिश्रित धातू) चा शोध लावला यांना 'द प्रिसिअस मेझरमेंटस इन फिजीक्स बाय हिज डिस्कव्हरी ऑफ अनॉमिलीज इन निकेल अॅण्ड स्टील अलॉय' या संशोधन कार्याबद्दल १९२० सालाचे पदार्थविज्ञानशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले. (जन्म १४ फेब्रुवारी)

★ १९७२ : सुप्रसिद्ध अमेरिकन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ जॉर्ज फॉन बेकसे यांचे निधन यांना 'द फिजिकल मेकॅनिझम ऑफ स्टिम्यूलेशन विदिन द कॉक्लिया या संशोधन कार्याबद्दल १९६१ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल परितोषिक मिळाले.

 ★१९७९ (जन्म: ३ जून) कॅलिफोर्नियातील पॅसाडेना येथील डॉ. पॉल मॅक क्रेडी यांनी केवळ स्नायू उर्जा वापरून विमान चालविले आणि ३२ किमी रूद इंग्लीश खाडी यशस्वीरित्या पार केली, आणि हन्री क्रेमरने जाहीर केलेले १ लाख र्पोडाचे दुसरे बक्षिसही जिंकले.

मंगळवार, ११ जून, २०२४

जून ११, २०२४

12 जून विज्ञान दिनवशेष

 १२ जून 

★४७६: विख्यात भारतीय गणिती तसेच प्रख्यात खगोलविद् आर्यभट्ट यांचा जन्म वेदांग जोतिष हा खगोलशास्त्रावरील सर्वात प्राचीन ग्रंथ त्यांनीच लिहिला यांच्या शास्त्रीयकार्याचा गौरव म्हणून भारताच्या पहिल्या भूस्थिर उपग्रहाला 'आर्यभट्ट' असे नाव दिलेले आहे.

 ★१८५१ ब्रिटिश पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ सर ऑलिव्ह जोसेफ लॉज यांचा जन्म (मृत्यू: २२ ऑगस्ट)

★ १८९९ नोबेल पारितोषिक विजेते जर्मन अमेरिकन वैद्यकशास्त्रज्ञ फ्रिटस् अलबर्ट १९०९ लिपमॅन यांचा जन्म यांना 'द डिस्कव्हरी ऑफ को इन्झाइम-ओ अॅण्ड इटस् इम्पॉरटन्स फॉर इंटरमेडिटरी मेटॅबोलिझम' या संशोधन कार्याबद्दल १९५३ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले

★१९०९: 'अवकाशकाल सातत्य सिद्धान्ताचे जनक' रशियन जर्मन गणिती हर्मन मिन्कोवस्की यांचे ४४ व्या वर्षी निधन यांनी सापेक्षतावादास गणितीय आधार दिला त्यामुळे सर्वत्र प्रसिद्धी मिळाली यांनी अवकाश व काल एकत्र आणून चतुर्मिती विश्वाची अभिनव संकल्पना मांडली (जन्म: २२ जून) 

★१९४२ नोबेल पारितोषिक विजेते जर्मन वैद्यकशास्त्रज्ञ बर्ट सॅकमन याचा जन्म यांना 'द डिस्कव्हरीज कन्सर्निंग द फंक्शन ऑफ सिंगल आयन चॅनेल्स इन सेल्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९९१ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले. 

★१९८२ सुप्रसिद्ध जर्मन वैद्यकशास्त्रज्ञ कार्ल रिटर व्हॉन फिश यांचे निधन यानी मधमाशांची भाषा शोधून काढली, तसेच मधमाशांचे गट पाडून त्यांच्या नाचासंबंधी माहिती मिळविली. यांना 'द ऑर्गनॉयझेशन अॅण्ड इलिसिटेशन ऑफ इनडिव्हिज्यूएल अॅण्ड सोशल बिहेविअर पटर्न्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९७३ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. (जन्म: २० नोव्हेंबर)

 ★१९९० भारतीय बनावटीचा इन्सॅट-१ डी हा उपग्रह अमेरिकन अंतराळ स्थानकावरून अवकाशात यशस्वीपणे प्रक्षेपित करण्यात आला.

 ★१९९३ 'पृथ्वी' या क्षेपणास्त्राची अकरावी यशस्वी चाचणी झाली





सोमवार, १० जून, २०२४

जून १०, २०२४

11 जून विज्ञान दिनविशेष

 १८४२ ११ जून 


★१८४२: जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ कार्ल फॉन लिंडाह यांचा जन्म (मृत्यू १६ नोव्हें )

★१८९५: अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ डॅनिअल किर्कवूड यांचे निधन खगोलविद्यत मोलाचे संशोधन केले यांनी तेजोमेघाच्या उपपत्ती संबंधी तपशीलवार १९३६ शोध घेतला (जन्म २७ सप्टेंबर)

★१९३६: बेल्जियम अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ ज्युलिअस ऑर्थरन न्यूलैंड यांचे निधन यांनी निओजिन नावाचे कृत्रिम रबर तयार केले, तसेच पॉलीमरविषयी मोलाचे संशोधन केले (जन्म: १४ फेब्रुवारी) 

★१९६४ भारताचे थोर गणितज्ञ डॉ जयंत नारळीकर यानी आपले मार्गदर्शक डॉ हॉईल यांच्या सहकार्याने गुरुत्वाकर्षण विषयीचा हॉईल नारळीकर सिद्धांत मांडला 


 

गुरुवार, ६ जून, २०२४

जून ०६, २०२४

10 जून -विज्ञान दिनविशेष

 10 जून -विज्ञान दिनविशेष

१० जून (जागतिक दृष्टिदान दिवस) 

सन १९२४ हा डॉ. के भालचंद्र यांचा जन्मदिवस हे एक महान शल्य चिकित्सक होते. यांनी अंधाच्या दुःख निवारणासाठी आपले आयुष्य वेचले शक्य तितक्या अंधांना दृष्टिदान करणे हेच आपले जीवनध्येय मानले. यानी आपल्या हयातीत ८०,००० व्यक्तींचे अधत्व दूर केले म्हणून याचा जन्म दिवस हा दृष्टिदान दिवस म्हणून साजरा करतात

१८३६  : 'इलेक्ट्रोडायनॅमिक्सशास्त्र शाखेचे जनक' फ्रेंच गणिती व तत्त्वज्ञ अँड्री मारी अँम्पीअर याचे निधन यांनी अत्यंत गरिबीशी संघर्ष करून शिक्षण घेतले लोहचुंबक व विद्युतप्रवाह या संबंधी मोलाचे संशोधन केले. यांच्या कार्याच्या सन्मानार्थ विद्युतप्रवाहाच्या परिमाणास 'अॅम्पीअर' हे नाव देण्यात आले. (जन्म: १२ जाने)

१८५८: स्कॉटिश वनस्पतिशास्त्रज्ञ रॉबर्ट ब्राऊन यांचे निधन रसायनशास्त्रातील 'ब्राऊनिंग गती' याच्याच नावे प्रसिद्ध आहे यानी वनस्पतीच्या २००० विविध जाती जमा करून मौलिक संशोधन केले. (जन्म २१ डिसेंबर)

 १९०३ : इटालियन गणिती लुईगी क्रेमॉना याचे निधन यानी गणिताच्या शिक्षण पद्धतीत आमुलाग्र बदल घडवून आणले. (जन्म ७ डिसेंबर) १८५८ 

१८१४: वाहतुकीच्या क्षेत्रातील अत्यंत महत्त्वाचा शोध म्हणून रेल्वे इंजिनचा उल्लेख करावा लागेल. इ.स. १८१४ मध्ये जॉर्ज स्टिफन्सन यानी लोहमार्गावरून धावणारे वाफेचे इंजिन तयार केले.

जून ०६, २०२४

9 जून -विज्ञान दिनविशेष

  ९ जून

 ★१७८१:'आगगाडीच्या इंजिनाचे जनक' ब्रिटिश इंजिनीअर जार्ज स्टिफन्सन याचा जन्म (मृत्यू: १२ ऑगस्ट) 

★१८२२ नेपच्यून ग्रा ग्रहाचा शोध घेणारे जर्मन खगोलशास्त्रज्ञ योहान गॉटफ्रेड गॅले (मृत्यू: १० जूलै)

 ★१८७५ याचा जन्म नोबेल पारितोषिक विजेते ब्रिटिश शरीरविज्ञानशास्त्रज्ञ सर हेन्री हॅलेट डेल यांचा जन्म (मृत्यू: २३ जूलै)

★१९५९ सुप्रसिद्ध जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ अॅडाल्फ ओटो फ्रेनहोल्ड विंडॉस याचे निधन यानी 'द कन्स्टिटयूशन ऑफ द स्टिरॉल्स अॅण्ड देअर कनेक्शन विथ द व्हिटॅमीन्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९२८ सालाचे रसायनशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले (जन्म: २५ डिसेंबर) 

★१९९१ फिलीपाईन्स मधील पिनॅतुबो पर्वतात महाकाय अशा ज्वालामुखीचा उद्रेक झाला.

जून ०६, २०२४

6 जून -विज्ञान दिनविशेष

 


६ जून १४३६: हॅलेच्या धूमकेतूचे सशोधक जर्मन खगोलशास्त्रज्ञ रिजीऑ मॉन्टनस याचा जन्म (मृत्यू ६ जुलै)

 १८२६ जर्मन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ जोसेफ फॉन फ्राऊनहॉपर याचे निधन सूर्याच्या वर्णपटातील (स्पेक्ट्रम) मधील काळसर रेषाचा शोध लावला यानी सूर्यबिबमापक (हॅलीओमिटर) तयार केले (जन्म ६ मार्च)

१८५० नोबेल पारितोषिक विजेते जर्मन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ कार्ल फर्डिनड ब्राऊन याचा जन्म

 १९१८: (मृत्यू २० एप्रिल) नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन वैद्यकशास्त्रज्ञ एडविंग जी फ्रेब्ज याचा जन्म यानी स्नायूतील पेशींबद्दल विशेष संशोधन केले यांना द डिस्कव्हरी कन्सर्निंग रिव्हर्सीबल प्रोटिन फॉस्फोरिलेशन अॅज अ बायोलॉजीकल रेग्यूलेटरी मेकॅनिझम' या संशोधन कार्याबद्दल १९९२ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले.

 १९३३ नोबेल पारितोषिक विजेते स्विस पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ हेन्रीच रॉर्हर यांचा जन्म यांना 'डिझाईन ऑफ द स्कॅनिंग टनेलिंग मायक्रोस्कोप' या संशोधन कार्याबद्दल १९८६ सालाचे पदार्थविज्ञानशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. 

१९४३ नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ रिचर्ड इ. स्मॅले यांचा जन्म यांना 'द डिस्कव्हरी ऑफ फ्यूलेरिन्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९९६ सालाचे रसायनशास्त्राचे नोबेल परितोषिक विभागून मिळाले.

 १९४४: नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन वैद्यकशास्त्रज्ञ फिलिप ए शार्प याचा जन्म यांना 'द डिस्कव्हरी ऑफ स्ल्पिट जीन्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९९३ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबल पारितोषिक विभागून मिळाले .

१९४९ : ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ फिलिप हर्बर्ट कॉवेल यांचे निधन यानी पृथ्वीच्या गतीसंबंधीं मौलिक सशोधन करून दर हजार वर्षांनी दिवस एक मिनिटाने मोठा होत असल्याचे सिद्ध केले. (जन्म: ७ ऑगस्ट)

 १९६१ : स्विस मानसशास्त्रज्ञ कार्ल गस्तॉफ युंग यांचे निधन. यांनी मनोगंड या विषयी मोलाचे संशोधन करून मानवी व्यक्तिमत्त्वाचे बहिर्मुख आणि

 १७६१ अंतर्मुख असे भेद केले. दुर्बिणीचा शोध लागल्यानंतर दुसऱ्यांदा शुक्राचे अधिक्रमण या घटनेचे शास्त्रज्ञांनी निरीक्षण केले. (जन्म: २६ जूलै) 

१९७१ रशियाने सोयुझ ११ हे अंतराळयान अवकाशात सोडले. यामधील तीन अंतराळविरांनी साल्यूट-१ या स्पेस स्टेशनमध्ये यशस्वी प्रवेश केला. पृथ्वीभोवती भ्रमण करणाऱ्या स्पेस स्टेशन मध्ये प्रवेश करणारे पहिले तीन अंतराळवीर.

१९७९ भारताने भास्कर-१ या उपग्रहाचे रशियातील अवकाश प्रक्षेपण तळावरुन यशस्वीरित्या प्रक्षेपण केले



जून ०६, २०२४

5 जून-विज्ञान दिनविशेष

 5 जून




(परिसर स्वच्छता दिन) ५ जून (जागतिक पर्यावरण दिन) 

★१८१९ नेपच्यून ग्रहाचा शोध घेणारे ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ जॉन कौश अॅडम्स (मृत्यू: २१ जानेवारी)

★१८६२ नोबेल पारितोषिक विजेते स्वीडिश नेत्रतज्ञ अल्वार गल्स्ट्रेंड याचा जन्म (मृत्यू २८ जूलै) याचा जन्म

 ★१८९० 'चित्रीकरणातील होलोग्राफी पद्धतीचे जनक' नोबेल पारितोषिक विजेते ब्रिटिश संशोधक डेनिस गॅबोर यांचा जन्म (मृत्यू ८ फेब्रुवारी) 

★१९८९ भूमीवरून भूमीवर मारा करणाऱ्या संपूर्णपणे भारतीय बनावटीच्या 'त्रिशूल' क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी

 ★१९५५ नॅशनल इन्स्टिटयूट ऑफ स्टन्डर्डस अॅण्ड टेक्नॉलॉजी व कोलोरोडो विद्यापीठाच्या संयुक्त प्रकल्पातंर्गत एरिक कॉर्नेल आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी 'बोस आईन्स्टाईन कंडन्स्टेट' ही पदार्थाची पाचवी अवस्था प्रत्यक्षात निर्माण केली 

★ १९७२ स्टॉक होम येथे मानवी पर्यावरणासंबंधी जागतिक परिषद झाली. मानवी प्रगतीसाठी पर्यावरणाचा बळी दिला जातो अशी चिता परिषदेत व्यक्त करण्यात आली या दिवसापासून "जागतिक पर्यावरण दिन' साजरा केल्या जातो

जून ०६, २०२४

4 जून-विज्ञान दिनविशेष

 4 जून-विज्ञान दिनविशेष


★१७५६  दशांश पद्धतीचे पुरस्कर्ते फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ जॉ अन्तान क्लॉड चैंपटें (मृत्यू ३० जुलै)

 ★१८७७ याचा जन्म नोबेल पारितोषिक विजेते जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ हेन्रीच ऑटो विलैंड याचा जन्म

 ★१९१६ (मृत्यू ५ ऑगस्ट) नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन वैद्यकशास्त्रज्ञ रॉबर्ट एफ फर्चगॉर यांचा जन्म यांना 'द नायट्रिक ऑक्साईड अॅज ए सिग्नलिंग मॉलेक्यूल इन द कॉर्डिओव्हस्कूलर सिस्टिम' या संशोधन कार्याबद्दल १९९८ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले .

★१९२५ फ्रेंच खगोलशास्त्रज्ञ निकोलस फ्लॅमिरिऑन याचे निधन खूप दूर अंतरावरील तारे आणि ग्रहांचे निरीक्षण करून खगोलशास्त्रात मोलाची भर घातली. (जन्म २५ फेब्रुवारी) 

★१९६१: सुप्रसिद्ध ऑस्ट्रियन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ एर्विन श्रोडिजर यांचे निधन यांनी भौतिकशास्त्रात वेव्ह मेकॅनिक्स नावाचा एका नव्या शाखेची मुहूर्तमेढ केली. याना 'द डिस्कव्हरी ऑफ न्यू प्रॉडक्टीव्ह फॉर्म्स ऑफ अॅटोमिक थिअरी' या संशोधन कार्याबद्दल १९३६ सालाचे पदार्थविज्ञानशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले. 

★१९६२ (जन्म १२ ऑगस्ट) अमेरिकन निसर्गशास्त्रज्ञ चार्ल्स विल्यम् बीब यांचे निधन यांनी समुद्राच्या तळाशी जाऊन तेथील सृष्टीविषयी संशोधन केले (जन्म २९ जानेवारी)


★१७८४ मॉदी एलिझाबेथ थिबल यांनी फ्रान्समधील लिऑन येथे बलूनमधून उड्डाण केले. बलूनमधील उड्डाण करणारी ही पहिली महिला होती. 

★१९९७ इन्सेंट मालिकेतील तिसरा उपग्रह इन्सॅट-२डी चे फ्रेंच गियानामधील कोअर या अवकाश तळावरून यशस्वी प्रक्षेपण .

★२००२ खगोलशास्त्रज्ञ मायकेल ब्राऊन व चॅडविक युजिलो यांनी नव्या ग्रहाचा शोध लावला. याला 'क्वाओआर' असे नाव दिले आहे.


जून ०६, २०२४

3 जून विज्ञान दिनविशेष




 १६५७ : ३ जून ब्रिटिश वैद्यकशास्त्रज्ञ सर विल्यम हार्वे यांचे निधन रुधिराभिसरण (ब्लड सर्क्यूलेशेन) च्या शोधामूळे याचे नाव विज्ञान इतिहासात अजरामर झाले (जन्म १ एप्रिल)

 १७२६: ब्रिटिश भूगर्भशास्त्रज्ञ जेम्स हटन यांचा जन्म. (मृत्यू: २६ मार्च) यानी स्फटिकशास्त्रात 

१८२२: फ्रेंच खनिजशास्त्रज्ञ रेने जस्ट हाय यांचे निधन मौलिक संशोधन केले. (जन्म २६ फेब्रुवारी)

 १८७३ जर्मन ऑषधीशास्त्रज्ञ ऑटो लोवी यांचा जन्म (मृत्यू: २५ डिसेंबर)

 १८९९ नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ जॉर्ज फॉन बेकसे यांचा जन्म हे पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ असून वैद्यकशास्त्राचे नोबेल : पारितोषिक मिळविणारे पहिलेच शास्त्रज्ञ होय. (मृत्यू: १३ जून) 

१९७७ सुप्रसिद्ध ब्रिटिश जीवरसायनशास्त्रज्ञ आर्किबाल्ड व्हिविअन हिल याचे निधन यांना 'द डिस्कव्हरी रिलेटिंग टु द प्रॉडक्शन ऑफ हिट वन मसल्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९२२ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. (जन्म २६ सप्टेंबर)

★१७६९ दुर्बिणीचा शोध लागल्यानंतर तिसऱ्यांदा शुक्राचे अधिक्रमण या घटनेचे शास्त्रज्ञानी निरीक्षण केले.

★ १८७६ अलेक्झाडर ग्रॅहम बेल यांनी टेलिफोन या उपकरणाचा शोध लावला जगाला दिलेली सर्वोत्तम देणगी होय 

★१९६५ अमेरिकेचे जेमिनी-४ हे अवकाश यान पृथ्वीभोवती भ्रमण करीत असतांना एडवर्ड व्हाईट या अतराळवीराने यानाच्या बाहेर येऊन यशस्वी रितीने अंतराळ संचार (स्पेस वॉक) केला ते २२ मिनिटे यानाबाहेर वजनरहित अवस्थेत तरंगत होते 

★१९७२ भारताची पहिली आधुनिक युद्धनौका निलगिरी कार्यरत 

★१९९२ रिओडिजानिरो येथे पृथ्वी समेलन संपन्न झाले.


शनिवार, १ जून, २०२४

जून ०१, २०२४

2 जून विज्ञान दिनविशेष

            2 जून-विज्ञान दिनविशेष

Science Day Special

Science Day Special


१७८० : २ जून स्वीडिश वैद्यक व रसायनशास्त्रज्ञ नील्स ग्रॅब्रिअल सेव्हस्ट्रॉम यांचा जन्म (मृत्यू ३० नोव्हेंबर) 

१८५४ : जर्मन शरीरविज्ञानशास्त्रज्ञ मॅक्स बनर शक्तिनिर्मितीला संख्यात्मक आधार दिला. यांचा जन्म यांनी (मृत्यू २७ एप्रिल)

 १९२६ स्कॉटिश सूक्ष्मजंतूशास्त्रज्ञ सर विल्यम बूग लाईश्मन यांचे निधन. यांनी विषमज्वर (टायफाईड) रोगाविरूद्ध लस तयार केली.2 जून

१७८० : २ जून स्वीडिश वैद्यक व रसायनशास्त्रज्ञ नील्स ग्रॅब्रिअल सेव्हस्ट्रॉम यांचा जन्म (मृत्यू ३० नोव्हेंबर) 

१८५४ : जर्मन शरीरविज्ञानशास्त्रज्ञ मॅक्स बनर शक्तिनिर्मितीला संख्यात्मक आधार दिला. यांचा जन्म यांनी (मृत्यू २७ एप्रिल)

 १९२६ स्कॉटिश सूक्ष्मजंतूशास्त्रज्ञ सर विल्यम बूग लाईश्मन यांचे निधन. यांनी विषमज्वर (टायफाईड) रोगाविरूद्ध लस तयार केली.

 १९५८ : (जन्म ६ नोव्हेंबर) सुप्रसिद्ध जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ कूर्ट आल्डर यांचे निधन यांनी सिंथेटिक रबरासंबंधी संशोधन केले. यांना 'डिस्कव्हरी अॅण्ड डेव्हलपमेंट ऑफ द् डाईन सिंथेसिस' या संशोधन कार्याबद्दल १९५० सालाचे रसायन शास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. (जन्म १० जूलै) 

*१९८३ सोवियत रशियाने शुक्र ग्रहाचे रहस्य शोधून काढण्यासाठी अंतराळ यान प्रक्षेपित केले.

 १९५८ : (जन्म ६ नोव्हेंबर) सुप्रसिद्ध जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ कूर्ट आल्डर यांचे निधन यांनी सिंथेटिक रबरासंबंधी संशोधन केले. यांना 'डिस्कव्हरी अॅण्ड डेव्हलपमेंट ऑफ द् डाईन सिंथेसिस' या संशोधन कार्याबद्दल १९५० सालाचे रसायन शास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. (जन्म १० जूलै) 

*१९८३ सोवियत रशियाने शुक्र ग्रहाचे रहस्य शोधून काढण्यासाठी अंतराळ यान प्रक्षेपित केले.

जून ०१, २०२४

1 जून विज्ञान दिनविशेष

     1 जून विज्ञान दिनविशेष

Science Day Special

Science Day Special



★१७९६ : प्रसिद्ध फ्रेंच पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ निकोलस लिओनार्ड सेंडी कॅरनो याचा जन्म (मृत्यू २४ ऑगस्ट )

★१८१२: आयरीश रसायनशास्त्रज्ञ रिचर्ड किरवान यांचे निधन यांनी आम्ले आणि अम्लादी संबंधी महत्त्वपूर्ण संशोधन केले.

 ★१९०७ ब्रिटिश संशोधक सर फ्रैंक व्हिटल यांचा जन्म जेट विमानाच्या निर्मित मार्गदर्शन करून स्वतः अशा विमानांना लागणारे एक इंजिन तयार केले.

 ★१९७९ सुप्रसिद्ध जर्मन वैद्यकशास्त्रज्ञ वेर्नर फोर्समन यांचे निधन यांनी सर्जरी अॅण्ड युरोलॉजी या विषयात महत्त्वपूर्ण संशोधन केले. यांना 'द हार्ट कॅथरायझेशन अॅण्ड पॅथालॉजीकल चेंजेस इन द सर्क्युलेटरी सिस्टिम' या संशोधन कार्याबद्दल १९५६ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले (जन्म: २९ ऑगष्ट) 

★१८२३ जगातील पहिला वॉटरप्रुफ रेनकोट चार्ल्स मॅकीनटॉश यांनी बना या रेनकोटला 'मॅक्स' असे संबोधले जाते. 

★१८३१ सर जेम्स क्लार्क रास यांनी पृथ्वीचा चुंबकीय उत्तर ध्रुव शोधल 

★१९४५ टाटा मूलभूत संशोधन संस्थेचा प्रारंभ झाला.

 ★ १९७२ भारतीय अवकाश संशोधन संस्था (इस्त्रो) ची स्थापना.

शुक्रवार, १५ मार्च, २०२४

मार्च १५, २०२४

शासकीय दस्तऐवजांवर आईचे नाव बंधनकारक करण्याबाबत..

 शासकीय दस्तऐवजांवर आईचे नाव बंधनकारक करण्याबाबत..


:- विद्यार्थ्यांची शैक्षणिक कागदपत्रे, महसूली दस्तऐवज, जन्ग व मृत्यू नोंदी दाखला, सेवापुस्तक, विविध परीक्षांची आवेदन पत्रे इत्यादी शासकीय दस्तऐवजांमध्ये आईचे नाव वेगळ्या स्तंभामध्ये दर्शविण्यात येते. तथापि, महिलांना पुरुषांबरोबर समानतेची वागणूक देण्यासाठी तसेच समाजामध्ये महिलांप्रती सन्मानाची भावना निर्माण करण्यासाठी तसेच एकल पालक महिला यांची संतती (अनौरस संतती) यांना देखील समाजामध्ये ताठ मानाने जगण्यासाठी शासकीय दस्तऐवजांमध्ये उमेदवाराचे नाव आईचे नाव नंतर वडिलांचे नाव व आडनाव अशा स्वरुपात नोंदविण्याचे बंधनकारक करण्याबाबतचा धोरणात्मक निर्णय घेण्याची बाब शासनाच्या विचाराधीन होती. शासन निर्णय :- खालील शासकीय दस्तऐवजांमध्ये आईच्या नावाचा समावेश वेगळ्या स्तंभामध्ये न दर्शविता उमेदवाराचे नांव आईचे नाव नंतर वडिलांचे नाव व आडनाव अशा स्वरुपात नोंदविण्याचे बंधनकारक करण्यारा शासन मान्यता देण्यात येत आहे. सदर शारान निर्णय दिनांक ०१ मे, २०२४ नंतर जन्माला आलेल्या व्यक्तींना लागू राहील:-

 १. जन्म दाखला 

२. शाळा प्रवेश आवेदनपत्र 

३. सर्व शैक्षणिक कागदपत्रे

 ४. जमिनीचा सातबारा, प्रॉपर्टीचे सर्व कागदपत्रे 

५. शासकीय/निमशासकीय कर्मचाऱ्यांचे सेवा पुस्तक 

६. सर्व शासकीय/निमशासकीय कर्मचाऱ्यांच्या सॅलरी स्लीपमध्ये (वेतन चिठ्ठी) 

७. शिधावाटप पत्रिका (रेशनकार्ड) 

८. मृत्यु दाखला तथापि, सार्वजनिक आरोग्य विभागाने जन्म-मृत्यू नोंदवहीत आवश्यक त्या सुधारणा करून नोंद घेण्यासाठी केंद्र शासनाशी विचारविनिमय करावा. तसेच केंद्र शासनाकडून याबाबत आदेश प्राप्त झाल्यानंतर जन्म/मृत्यु नोंदवहीत बालकाचे नाव आईचे नाव नंतर वडीलाचे नाव व आडनाव अशा स्वरुपात नोंद करण्यात यावी. २. विवाहित स्त्रियांच्या बाबतीत सध्या अस्तित्वात असलेल्या पध्दतीनुसार त्यांच्या विवाहानंतरचे म्हणजे तिचे नाव नंतर तिच्या पतीचे नाव व आडनाव अशा स्वरूपात्त नाव नोंदविण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात यावी. तसेच स्त्रीला विवाहपूर्वीच्या नावाने मालमत्तेच्या दस्तऐवजामध्ये नोंदविण्याची मुभा ठेवण्यात येत आहे. अनाथ व तत्सम अपवादात्मक प्रकरणी मुलांच्या जन्म/मृत्यु दाखल्यात नोंद घेण्याबाबत सुट देण्यात येत आहे. ३. याबाबत नमूद करण्यात येते की, खालील शासन निर्णयात आईच्या नावाचा समावेश वेगळ्या स्तंभात नोंदविण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. अ) शासन निर्णय, महिला व बाल कल्याण विभाग, दि.३०.११.१९९९ अन्वये, शाळा, महाविद्यालये, रुग्णालये, जन्म-मृत्यु नोंदणी, शिधा वाटप पत्रिका, रोजगार विनिमय केंद्रात नोंदणी, लोकसेवा आयोगाच्या

परीक्षा इत्यादी बाबतच्या आवेदनपत्रावर तसेच अन्य शासकीय/निमशासकीय कागदपत्रांवर/अभिलेखावर वडीलांच्या नावाचा स्तंभ असतो आणि त्यात संबंधितांच्या वडीलांच्या नावाच्या स्तंभाबरोबरच संबंधितांच्या आईच्या नावाचाही स्तंभ ठेवण्यात यावा आणि त्यामध्ये संबंधितांच्या वडीलांच्या नावाबरोबरच त्याच्या आईचेही नाव नमूद करण्याचे बंधनकारक करण्यात येत आहे. आ शासन निर्णय, शालेय शिक्षण विभाग, दि.०५.०२.२००० अन्वये, प्राथमिक शाळेत इयत्ता पहिलीमध्ये विद्यार्थ्यांचे नाव दाखल करताना दाखलखारीज नोंदवहीमध्ये/जनरल रजिस्टरमध्ये/तक्ता-ब मध्ये विद्यार्थ्याचे पूर्ण लिहिल्यानंतर त्या शेजारी एका रकान्यात विद्यार्थ्यांच्या आईच्या नावाची नोंद करण्या यावी, त्याच प्रमाणे विद्यार्थ्याला शाळा सोडल्याचा दाखला देताना त्यामध्ये विद्यार्थ्यांचे संपूर्ण नाव लिहिल्यानंतर त्याखाली विद्यार्थ्यांच्या आईचे नाव लिहिण्यात यावे. इ) शासन निर्णय, शालेय शिक्षण विभाग, दि.२४.०२.२०१० अन्वये, घटस्फोटीत पती, पत्नी वा आई वडीलांचा घटस्फोट झाला असेल, अशा प्रकरणी त्यांना असणाऱ्या अपत्यांची कस्टडी न्यायालयाने त्यांच्या आईकडे दिली असेल, अशा घटस्फोटीत आईने/महिलेने अपत्यांच्या नावापुढे त्यांच्या वडीलांच्या नावाऐवजी त्यांच्या आईचे नाव लावावे, अशी विनंती केल्यास विहित करण्यात आलेल्या अटींच्या अधीन राहून नावात बदल करण्याची कार्यवाही करण्यात यावी. शासन निर्णय क्रमांका संकीर्ण २०२३/प्र-कार्या/२५८.क्र.२ वरील शासन निर्णयात आईच्या नावाचा उल्लेख वेगळ्या स्तंभात दर्शविण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. तथापि, आता सदर शासन निर्णयात सुधारणा करुन मा. मंत्रिमंडळाने घेतलेल्या निर्णयानुसार उमेदवाराचे नाव आईचे नाव नंतर वडिलाचे नाव तद्नंतर आडनाव अशा स्वरुपात लावणे बंधनकारक करण्याच्या अनुषंगाने संबंधित प्रशासकीय विभागाने आवश्यक ती कार्यवाही करावी. ४. मा. मंत्रिमंडळाने घेतलेल्या निर्णयानुसार ज्या विभागाच्या कागदपत्रांच्या नमुन्यात बदल करणे आवश्यक आहे त्या प्रशासकीय विभागाने त्यांच्या अधिनियम/नियम इत्यादी मध्ये सुधारणा करण्यासाठी विहित कार्यपध्दतीचा अवलंब करावा व तद्नंतर आवश्यक ती प्रक्रीया करण्यात यावी. 4 सदर शासन निर्णय मा.मंत्रिमंडळाने दि.११.०३.२०२४ रोजीच्या बैठकीत घेतलेल्या निर्णयानुसार निर्गमित करण्यात येत आहे. ६. सदर शासन निर्णय महाराष्ट्र शासनाच्या www.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावर उपलब्ध करण्यात आला असून त्याचा सांकेतांक २०२४०३१४१९४२५३७२३० असा आहे. हा शासन निर्णय डिजीटल स्वाक्षरीने साक्षांकित करुन काढण्यात येत आहे.  

शासननिर्णय


रविवार, १० मार्च, २०२४

मार्च १०, २०२४

स्वरविरहित वाक्य वाचन सराव

 स्वरविरहित वाक्य वाचन सराव 


*📚पहिली ते पाचवी 💯टक्के मूलभूत वाचन क्षमता विकास कार्यक्रम*
वाचन सरावासाठी २२० वाक्यांचा निश्चितच उपयोग होईल.
➡ *स्वरविरहित शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/2-ufhQUB-6g
➡ *काना शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/iS6iRAbfvPo
➡ *ऱ्हस्व वेलांटि शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/sVpbWFDJzjA
➡ *दिर्घ वेलांटि शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/x7Xl8D6NIsY
➡ *ऱ्हस्व उकार शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/9WjmgXMTuFU
➡ *दिर्घ उकार शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/Z4zPwG_auzs
➡ *एक मात्रा शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/48k3Iyu3mBU
➡ *दोन मात्रा शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/muQue0HI1B0
➡ *एक काना व एक मात्रा* *शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/uJi79BNLOfQ
➡ *एक काना व दोन मात्रा* *शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/GXIt30uovkI
➡ *अनुस्वार शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/3HxOdd7ZF2I
*LIKE SHARE AND SUBSCRIBE MY YOUTUBE CHANNAL*
http://youtube.com/c/GodavariTambekar
*
📲🖥💻🎞💽🎥💻

बुधवार, ६ मार्च, २०२४

मार्च ०६, २०२४

१८ वर्षांच्या प्रदिर्घ संघर्षानंतर कर्मचारी-शिक्षकांना मिळाला दिलासा !

 जुन्या पेन्शन प्रमाणे सुधारित राष्ट्रीय पेन्शन योजना लागू होणार
१८ वर्षांच्या प्रदिर्घ संघर्षानंतर कर्मचारी-शिक्षकांना मिळाला दिलासा !



गत वर्षी मार्च २०२३ मध्ये बेमुदत संप करुन, १७ लाख कर्मचारी शिक्षकांनी सेवानिवृत्ती नंतरच्या आर्थिक व सामाजिक सुरक्षितेकडे शासनाचा लक्षवेध करुन घेतला होता. शासनाने देखील भविष्यातील गंभीर समस्येकडे सकारात्मक दृष्टीने पहाण्याचे धोरण स्विकारुन संघटनेशी वाटाघाटी केल्या. त्यामुळे सौहार्दाचे वातावरणात शासनाने या १७ वर्षे प्रलंचित प्रश्नाचा गांभिर्याने विचार करुन, कर्मचाऱ्यांना दिलासा मिळेल अशा शिफारशी प्राप्त होतील या उद्देशाने "सुबोधकुमार अभ्यास समितीची स्थापना केली. सदर अभ्यास समितीने काही महत्वाच्या शिफारशी केल्या आहेत. याबाबत संघटना प्रतिनिधींशी, अपर मुख्य सचिव स्तरावर, दोन वेळा सखोल चर्चा करण्यात आली. या चचेत सुधारित पेन्शन योजनेचा विचार करताना कर्मचारी शिक्षकांवर १० टक्क्यांच्या अंशदानाची सक्ती असू नये अशी भूमिका सादर करण्यात आली. कमी सेवा असणा-या मूल कर्मचाऱ्याच्या कुटुंबास कमीत कमी रु. १०,०००/- पेन्शन मिळालीच पाहिजे असा आग्रह धरण्यात आला. मृत कर्मचा-याच्या कुटुंबियांस पुरेशी पेन्शन, उपदान, गट बिमा, रजा रोखीकरण या सुविधा सर्वांना मिळाल्या पाहिजेत, असा रास्त आग्रह धरण्यात आला. या सुचीत मुद्यांवर विचार केला जाईल असे यावेळी शासनाच्यावतीने आश्वस्त करण्यात आले. आज विधीमंडळात शासनाने जुन्या पेन्शन प्रमाणे, जुन्या पेन्शन इतक्या रक्कमेची, म्हणजेच कर्मचारी- शिक्षकांच्या निवृत्ती दिनांकी असलेल्या मूळ वेतनाच्या ५० टक्के अधिक तत्कालीन महागाई भत्ता, देण्याविषयक धोरणात्मक निर्णय जाहीर केला आहे. निधन झालेल्या कर्मचाऱ्यांच्या कुटुंबियांस सुध्दा ६० टक्के पेन्शन लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे. हा महत्वाचा निर्णय घेताना अंशदानाचा (Contribution) शासनाचा वाटा १४ टक्के व कर्मचाऱ्याचा वाटा १० टक्के ही बाब कायम ठेवण्यात आली आहे. सिकींग फंड, शासनाचे अंशदान १४ टक्के व कर्मचाऱ्याचा वाटा १० टक्के यामुळे जो निधी संचित होईल त्यातून कर्मचारी-शिक्षकांना जुन्या पेन्शन प्रमाणे दरमहा रक्कम अदा करणे सुलभ होणार आहे. अंशदान संचयाच्या या योजनेतूनच सरकारी कर्मचाऱ्यांना पेन्शन दिली जाणे म्हणजेच सरकारी कर्मचाऱ्यांच्या पेन्शनच्या वाढीव खर्चामुळे शासन डबघाईस येईल या अंदाजाला सपशेल मुठमाती देणे होय. शासनाच्या १४ टक्के कर्तव्य वाटयात व आमच्यासाठी आम्ही दिलेल्या १० टक्के वाटयातून जी रक्कम उभी राहणार आहे त्यातूनच "जुन्या पेन्शन प्रमाणे पेन्शन" हा जटील प्रश्न सोडविण्याचा प्रयत्न होणे हे शासन व संघटना या दोनही बाजूंसाठी हितकारक आहे. आर्थिक संकटाचा बाऊ करणाऱ्यांना हे चोख उत्तर आहे.

आज जनमानसात लोकप्रिय स्थान प्राप्त केलेल्या "मा. एकनाथराव शिंदे" सरकारने विधीमंडळात जो निर्णय घोषित केला आहे त्यामुळे कर्मचारी-शिक्षकांना १८ वर्षानंतर सुधारित निवृत्ती वेतन प्रणालीत खालील लाभ प्राप्त होणार आहेत.

 १ सद्या कार्यरत असणा-या कर्मचा-यांपैकी ज्यांना NPS प्रणाली मध्ये निवृत्तीवेतन घ्यायचे आहे किंवा राज्य शासनामार्फत सुरु होणाऱ्या सुधारित निवृत्तीवेतन योजनेमध्ये सहभागी व्हावयाचे आहे याबाबत विकल्प द्यावा लागेल. 

2. राज्याच्या सुधारित निवृत्ती वेतन योजनेनुसार कर्मचाऱ्याची २० वर्षे किंवा त्यापेक्षा अधिक सेवा झाली असल्यास त्यांना त्यांच्या शेवटच्या वेतनाच्या ५० टक्के निवृत्तीवेतन तत्कालीन महागाई भत्त्यासह अनुज्ञेय राहील.

 ३. २० वर्षांपेक्षा कमी सेवा होऊन सेवानिवृत्ती होत असल्यास त्याला त्याच्या शेवटच्या वेतनाच्या आधारे त्याच्या सेवेच्या प्रमाणात निवृत्तीवेतन तत्कालीन महागाई भत्त्यासह दिले जाईल.

 ४ सेवेत असताना निधन पावल्यास किंवा रुग्णता सेवानिवृत्त झालेल्या कर्मचा-यांच्या कुटुंबियांस कुटुंब निवृत्ती वेतन मंजूर केले जाईल. (महागाई भत्त्यासह) ५.सेवानिवृत्तीनंतर निवृत्ती वेतनधारकाच्या मृत्युनंतर त्याला निश्चित होणाऱ्या निवृत्तीवेतनाच्या ६० टक्के रक्कम कुटुंब निवृत्तीवेतन म्हणून अदा करण्यास मान्यता.

६. या योजनेसाठी संचालक, लेखा व कोषागारे यांच्या अंतर्गत स्वतंत्र निवृत्तीवेतन निधी व्यवस्थापन कक्षाची स्थापना करण्यात येईल.

७. राजीनामा दिलेल्या कर्मचाऱ्यांना निवृत्ती वेतन अनुज्ञेय राहणार नाही. फक्त राष्ट्रीय निवृत्ती वेतन प्रणाली अंतर्गत सर्व लाभ अनुज्ञेय राहतील.

 ८. असेल. राज्यातील सर्व स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि राज्य सेवेतील कर्मचाऱ्यांनाही पेन्शनचा नवा पर्याय खुला 

९.ज्याना पेन्शन नको असेल, अशा कर्मचाऱ्यांना एकरकमी देण्याचाही पर्याय सरकारने खुला ठेवला आहे. 

१०. निवृत्त होणा-या कर्मचाऱ्यांना सेवानिवृत्ती उपदान मंजूर. 

११. अर्जित रजेचे रोखीकरण अनुज्ञेय. 

१२. गट विमा योजनेची रक्कम अनुज्ञेय. 

     सरकारी-निमसरकारी, शिक्षक-शिक्षकेतर कर्मचारी समन्वय समितीचे निमंत्रक श्री. विश्वास काटकर यांनी शासनाने सुधारित पेन्शन योजनेबाबत घोषित केलेल्या निर्णयाचे सावधतेने स्वागत केले आहे. यावेळी त्यांनी स्पष्ट केले की, शासनाने कर्मचाऱ्याच्या संचित १० टक्के अंशदानाचा सहानुभूतीपूर्वक विचार करणे आवश्यक आहे. निवृत्त होणा-या संबंधित कर्मचान्यास या १० टक्के संचित रक्कमेतून जीवन वेतन म्हणून किमान ६० टक्के परतावा मंजूर करणे न्यायाचे ठरेल. सदर परताव्याची रक्कम मिळविणे ही मागणी पुढील संघर्षास कारणीभूत ठरु शकते. जय संघटना.

मार्च ०६, २०२४

राज्य कर्मचाऱ्यांना लागु करण्यात आलेली सुधारित राष्ट्रीय पेन्शन योजना काय आहे?

 

राज्य कर्मचाऱ्यांना लागु करण्यात आलेली सुधारित राष्ट्रीय पेन्शन योजना काय आहे?
जुनी पेन्शन योजना व राष्ट्रीय पेन्शन योजना यांमधील कोणती योजना लाभाची जाणून घेवू.




Old Pension , NPS & New NPS Scheme Diffirence : 


01.निवृत्तीवेतन ( पेन्शन ) : जुनी पेन्शन येाजनांमध्ये शेवटच्या वेतनाच्या 50 % रक्कम पेन्शन म्हणून दिली जाते , तर राष्ट्रीय पेन्शन योजनांमध्ये गुंतवणुकीवर मिळणाऱ्या परताव्यानुसार पेन्शन दिली जाते , तर सुधारित राष्ट्रीय पेन्शन योजनांनुसार शेवटच्या मूळ वेतनाच्या 50 % रक्कम पेन्शन म्हणून मिळणार आहे , परंतु यांमध्ये कर्मचाऱ्यांचे 10 % योगदान पुर्वीप्रमाणे सुरु असणार आहेत .

02.महागाई भत्ता : जुनी पेन्शन योजना व सुधारित राष्ट्रीय पेन्शन योजनांमध्ये वेळोवेळी वाढणाऱ्या महागाईनुसार DA दिला जातो . तर राष्ट्रीय पेन्शन योजनांमध्ये कोणत्याही प्रकारचे DA लाभ मिळत नाहीत .

03.निवृत्तीवेतनाचे पेन्शन ) नियत वयोमान व सेवा प्रमाणात मिळणारे प्रमाण : जुनी पेन्शन योजना व सुधारित राष्ट्रीय पेन्शन योजना ही महाराष्ट्र नागरी सेवा ( निवृत्तीवेतन ) नियम 1982 मधील तरतुदीनुसार निश्चित करण्यात येते , तर राष्ट्रीय पेन्शन योजनांमध्ये पेन्शन ही बाजार मुल्यावर आधारीत असल्याने यांमध्ये पेन्शनची अनिश्चितता असते .

04.वेतन आयोगानुसार पेन्शन निश्चिती : वेतन आयोगानुसार जुन्या पेन्शन योजना व सुधारित पेन्शन योजनांनुसार पेन्शनमध्ये सुधारणा निश्चित आहे तर राष्ट्रीय पेन्शन योजनांमध्ये वेतन आयोगानुसार पेन्शन निश्चिती लागु नाही .

05.कुटुंब निवृत्ती वेतन / रुग्णता निवृत्ती वेतन : जुन्या पेन्शन योजना व सुधारित पेन्शन योजनांमध्ये सदर प्रकरणी निवृत्तीवेतनाच्या 60 टक्के रक्कम पेन्शन म्हणून अदा करण्यात येईल , तर नविन पेन्शन योजनांमध्ये गुंवणुकीवरील परताव्या नुसार पेन्शन मिळेल , ज्यांमध्ये 0 % हमी असेल .

06.सेवा , मृत्यु व रुग्णता उपदान : जुनी पेन्शन योजना व सुधारित पेन्शन योजनांमध्ये हे सर्व लाभ म.ना.सेवा ( निवृत्तीवेतन ) नियम 1982 मधील तरतुदीनुसार लाभ लागु होतात , परंतु राष्ट्रीय पेन्शन योजनांमध्ये हे कोणतेही लाभ लागु होत नाहीत .

07.रजा रोखीकरण : जुनी पेन्शन योजना व सुधारित पेन्शन योजनामध्ये 300 दिवसाच्या रजा रोखीकरण करीता  ( बेसिक + डी.ए ) लाभ अनुज्ञेय राहणार आहे .तर राष्ट्रीय पेन्शन योजनांमध्ये देखिल 300 दिवस करीता रजा रोखीकरण ( मुळ वेतन + डी.ए ) लाभ अनुज्ञेय राहणार आहे.

08.विमा ( GIS ) : जुनी पेन्शन , राष्ट्रीय पेन्शन योजना व सुधारित राष्ट्रीय पेन्शन योजनांमध्ये कर्मचाऱ्यांचा अपघात झाल्यास 360,000/- रुपये तर विनाअपघात प्रकरणी जमा हप्ता रक्कम + व्याजाची रक्कम मिळते .

जुन्या पेन्शन प्रमाणे अद्याप सुधारित पेन्शन योजनांमध्ये न मिळालेले लाभ

1.भविष्य निर्वाह निधी ( GPF ) : जुन्या पेन्शन योजनामध्ये कर्मचाऱ्यांना जमा रक्कम व त्यावर 8 % व्याज तसेच गरजेनुसार परतावा व विनापरताव्याच्या अटीवर सेवा कालावधीमध्ये रक्कम वापरणेस मुभा आहे , तर राष्ट्रीय पेन्शन योजनांमध्ये ही सुविधा नाही , तर सुधारित राष्ट्रीय पेन्शन योजनामध्ये देखिल ही सुविधा नाही .
पण कर्मचारी अंशदान + त्यावरील व्याज अशी एकत्रित रक्कम सेवा निवृत्तीवेळी कर्मचाऱ्याला परत द्यावी अशी मागणी केली जात आहे .

02.निवृत्तीवेतनाचे अंशराशीकरण : जुन्या पेन्शन योजनांमध्ये 40 टक्के पेन्शन रक्कमेचे नोकरीतील एकुण महिन्यांच्या / कमाल 66 महिन्यांच्या 2 पट अंशराशी करण अनुज्ञेय आहे , तर राष्ट्रीय पेन्शन योजना व सुधारित पेन्शन योजनांमध्ये हा लाभ लागु राहणार नाही

मार्च ०६, २०२४

शाळेत मराठी भाषा सक्ती बाबत

शाळेत मराठी भाषा सक्ती बाबत..👍



महाराष्ट्र शासनाच्या प्रचलित भाषा सुत्रानुसार व महाराष्ट्र राज्यातील सर्व शाळांमध्ये मराठी भाषेचे अध्यापन व अध्ययन सक्तीचे करण्यासाठी आणि तत्संबंधित किंवा तदानुषंगिक बाबींसाठी तरतूद करण्याकरिता अधिनियम, सन २०२० चा महाराष्ट्र अधिनियम क्र. ३ दिनांक ०९ मार्च, २०२० आणि मराठी भाषा विभाग राज्यातील शाळांमध्ये मराठी माषेचे सक्तीचे अध्यापन व अध्ययन अधिनियम २०२० ची अंमलबजावणी करण्याबाबतची अधिसूचना दिनांक १६ मार्च, २०२० रोजी प्रसिध्द केली आहे. त्यानुसार राज्यातील सर्व माध्यमांच्या शाळांमध्ये मराठी भाषेचे अध्ययन आणि  अध्यापन सक्तीचे करण्यात आलेले  असून त्याची अंमलबजावणी दिनांक ०१ एप्रिल २०२० पासून करण्यात येत आहे. वरील अधिनियमाची सन २०२० २१ पासून टप्या टप्याने अंमलबजावणी सुरू करण्यात आली आहे. तथापि, कोचिड १९ संसर्गाच्या पार्श्वभूमीवर ताळेबंदीच्या कालावधीत शाळा नियमित सुरु नसल्याने राज्य मंडळाच्या शाळा वगळून इतर परीक्षा मंडळाच्या शाळांमध्ये सन २०२२-२३ च्या आठवीची बॅच २०२३- २४ ला नववी मध्ये व २०२४-२५ ला दहावीला जाईल त्यांना एकवेळची बाच म्हणून मराठी विषयाची परीक्षा गुणांकनाची न ठेवता श्रेणी स्वरुपात मूल्यांकन करण्याबाबतचा निर्णय दिनांक १९ एप्रिल, २०२३ च्या शासन निर्णयाद्वारे घेण्यात आलेला आहे. सदर सवलत ही फक्त एका बेंचपुरतीच मर्यादित होती, मराठी भाषा विषयाचे मूल्यांकन करताना श्रेणी स्वरुपात करण्याबाबत सवलत दिली असली तरीही राज्यातील सर्व माध्यमांच्या शासकीय व खाजगी व्यवस्थापनाच्या शाळांमध्ये मराठी भाषेचे अध्यापन व अध्ययन सक्तीचे आहे. तथापि, वरील सवलतीचा चुकीचा अर्थ लावून मराठी भाषा पुरेशा गांभीर्याने शिकविली जात नसल्याचे काही ठिकाणी दिसून येत आहे. यामुळे राज्यातील सर्व माध्यमाच्या शासकीय व खाजगी व्यवस्थापनाच्या सर्व शाळांमध्ये मराठी भाषेचे अध्यापन व अध्ययन सक्तीचे करण्याबाबतच्या अधिनियमाची अंमलबजावणी करण्याबाबतचे निर्देश सर्व विभागीय शिक्षण उपसंचालक यांना देण्याबाबतची बाब शासनाच्या विचाराधीन होती. 

शासन परिपत्रक:- 

1) राज्यातील सर्व माध्यमांच्या सर्वं व्यवस्थापनाच्या शाळांमध्ये मराठी भाषा ही अध्यापन व अध्ययन सक्तीचे करण्याबाबतच्या अधिनियमाची अंमलबजावणी करण्यासाठी खालील निर्देश देण्यात येत आहेत:- 

१. राज्यातील सर्व माध्यमांच्या सर्व व्यवस्थापनाच्या शाळांमध्ये मराठी भाषा ही अध्यापन व अध्ययन सक्तीचे करण्याबाबतच्या अधिनियमाची काटेकोरपणे अंमलबजावणी करण्याबाबतची दक्षता सर्व विभागीय शिक्षण उपसंचालक यांनी घ्यावी,

 2.कोविड-१९ संसर्गाच्या पार्श्वभूमीवर ताळेबंदीच्या कालावधीत शाळा नियमित नसल्याने राज्य मंडळाच्या शाळा वगळून इतर परीक्षा मंडळाच्या शाळांमध्ये सन २० २३ च्या आठवीची बॅच २०२३-२४ ला नववी मध्ये व २०२४-२५ ला दहावीला जाइ त्यांना एकवेळची बाब म्हणून मराठी विषयाची परीक्षा गुणांकनाची न ठेवता श्रेणी स्वरुपात मूल्यांकन करण्याबाबत दिनांक १९ एप्रिल, २०२३ च्या शासन निर्णयाद्वारे सवलत दिली आहे. ही सवलत दिली असली तरीही राज्यातील सर्व माध्यमांच्या शासकीय आणि  खाजगी व्यवस्थापनाच्या शाळांमध्ये मराठी भाषेचे अध्यापन आणि  अध्ययन सक्तीचे आहे. त्यामुळे मराठी भाषा विषयाचे श्रेणी स्वरूपात करण्यात आलेल्या मूल्यांकनाच्या नोंदी संबंधित शाळांनी ठेवाव्यात व त्याबाबतचा अहवाल विभागीय

शिक्षण उपसंचालक यांना सादर करावा. दिनांक १९ एप्रिल, २०२३ च्या शासन निर्णयाद्वारे श्रेणी स्वरुपात मूल्यांकन करण्याबाबतचा सवलतीचा चुकीचा अर्थ लावून मराठी भाषा पुरेशा गांभीर्याने शिकविली जात नसल्याचे काही ठिकाणी दिसून येत आहे. सदर सवलतीचा गैरवापर होत असल्यास विभागीय शिक्षण उपसंचालक यांनी तपासणी करुन त्याबाबतचा अहवाल शासनास सादर करावा लागतो . ज्या शाळांमध्ये मराठी भाषा विषय शिकविला जात नाही, अशा शाळेची मान्यता किंवा ना-हरकत प्रमाणपत्र रद करण्याबाबतची तरतूद मराठी भाषेचे अध्यापन व अध्ययन सक्तीचे करण्याबाबतच्या अधिनियमातील कलम ४ मध्ये करण्यात आलेली आहे.

2. ज्या शाळेत मराठी भाषा विषय शिकविला जात नसल्याचे विभागीय शिक्षण उपसंचालक यांच्या निदर्शनास आल्यास तसा अहवाल शासनास सादर करावा लागतो . शासनास अहवाल प्राप्त झाल्यानंतर शासन स्तरावरुन संबंधित शाळेवर कार्यवाही करण्यात येईल.

३. सदर शासन परिपत्रक महाराष्ट्र शासनाच्या www.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावर उपलब्ध करण्यात आलेले  असून, त्याचा संकेतांक २०२४०२२८१६२५३१७८२१ असा आहे. हे परिपत्रक डिजीटल स्वाक्षरीने साक्षांकित करुन काढण्यात येत आहे. महाराष्ट्राचे राज्यपाल यांच्या आदेशानुसार व नावाने,

शासननिर्णय

मार्च ०६, २०२४

भारतात वर्ग १ ली प्रवेशाची वयोमर्यादा निश्चिती केंद्र सरकारने ठरवली वयोमर्यादा

भारतात वर्ग १ ली प्रवेशाची वयोमर्यादा निश्चिती केंद्र सरकारने ठरवली वयोमर्यादा  school entry age


         नवीन शैक्षणिक धोरणांमुळे शिक्षण क्षेत्रामध्ये वेगवेगळे बदल होताना दिसत आहेत आता केंद्रीय शिक्षण मंत्रालयाकडून देखील इयत्ता पहिली प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांचे वय निश्चित करण्यात आलेले असून देशभरातील सर्व राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशांना त्याबाबत सूचना देण्यात आलेले आहेत नवीन शैक्षणिक वर्षांमध्ये 2024-25 पासून प्रवेश प्रक्रिया लवकरच सुरू होणार आहे त्या अनुषंगाने इयत्ता पहिली मध्ये प्रवेश घेणाऱ्या मुलाचे वय किमान सहा वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे असे केंद्राने राज्यांना पाठवलेल्या पत्रात म्हटलेले आहे.



NEP 2020 अंतर्गत ही वयोमर्यादा प्रस्तावित होती. यावर मागच्या वर्षी देखील चर्चा झाली होती गेल्या वर्षी असेच पत्र पाठवण्यात आले होते आता सरकारने पुन्हा एकदा शाळांना आठवण करून दिलेली आहे की या पत्राची प्रत्येक सरकारने दखल घ्यायला पाहिजे सरकारने शाळांना पत्र लिहून याची माहिती द्यावी तसेच याबाबत सूचना तयार करून त्या लवकरात लवकर शाळांपर्यंत पोहोचवण्यात याव्यात असे पत्रात नमूद करण्यात आलेले आहे.




केंद्राने असे म्हटले होते की यांनी एन ई पी अटीनुसार किमान वय सारखे  न केल्याने विविध राज्यातील निव्वळ गुणोत्तराच्या परिणाम होतो

.

NEP 2020 च्या 5+3+3+4 शाळा प्रणालीनुसार पहिल्या पाच वर्षांमध्ये तीन ते सहा वर्षे वयोगटाशी संबंधित प्री स्कूल ची तीन वर्षे आणि सहा ते आठ वर्षापर्यंत वयोगटाशी संबंधित इयत्ता पहिली आणि दुसरी ची दोन वर्षे समाविष्ट आहेत केंद्राने जारी केलेल्या सूचनांमध्ये सर्व राज्य आणि केंद्रशासित प्रदेशांना इयत्ता पहिलीच्या प्रवेशासाठी किमान 6 वर्ष वयोमर्यादा स्वीकारण्यात आली आहे.



केंद्र सरकारच्या या निर्णयामुळे आता सहा वर्षापेक्षा कमी वय असणाऱ्या विद्यार्थ्यांना शाळेत प्रवेश मिळणार नाही या आधी खाजगी शाळांमध्ये कमी वयाच्या विद्यार्थ्यांना प्रवेश दिला जायचा यामुळे विद्यार्थ्यांवर कमी वयात अभ्यासाचा अधिक ताण पडायचा परिणामी अनेकांचे बालपण हरवत असे तसेच विद्यार्थ्यांच्या मेंदूच्या विकासावर देखील परिणाम होत असे.


याआधी पहिली प्रवेश घेण्यासाठी प्रत्येक राज्यात वेगवेगळी वयोमर्यादा होती काही राज्यांमध्ये पाच वर्षाच्या मुलाला पहिली प्रवेश दिला जायचा त्यामुळे या मुलांची पदवी इतर राज्यातील मुलांच्या तुलनेत एक वर्ष आधी पूर्ण होत असे. त्यामुळे असे विद्यार्थी सरकारी नोकरी भरतीमध्ये इतरांच्या तुलनेत एक वर्ष आधी पात्र ठरत असत. याचा अर्थ या मुलांना सरकारी भरतीसाठी एक attempt जास्त मिळत असे त्यामुळे गेल्या  वर्षापासून पहिलीच्या प्रवेशाची वयोमर्यादा संपूर्ण देशात एक सारखी असावी अशी मागणी अनेकांनी केली होती




सोमवार, ४ मार्च, २०२४

मार्च ०४, २०२४

8 मार्च 2024:जागतिक महिला दिनानिमित्तशासकीय कार्यालयांतील महिला कर्मचा-यांसाठी आदेश जारी

 शासकीय कार्यालयांतील महिला कर्मचा-यांसाठी आदेश जारी

जागतिक महिला दिनानिमित्त बृहन्मुंबई राज्य सरकारी कर्मचारी संघटना, मुंबई यांच्यातर्फे बृहन्मुंबईतील शासकीय कार्यालयांतील महिला कर्मचा-यांसाठी मंगळवार दिनांक १२ मार्च, २०२४ रोजी आरोग्य भवन सभागृह, सेंट जॉर्ज रुग्णालय आवार, मुंबई येथे दुपारी २.०० वाजता मेळाव्याचे आयोजन करण्यात आले आहे. 



२. त्यानुसार बृहन्मुंबईतील शासकीय कार्यालयांतील महिला कर्मचा-यांना वरील कार्यक्रमासाठी उपस्थित राहता यावे यासाठी त्यांना मंगळवार दिनांक १२ मार्च, २०२४ रोजी दुपारी १.३० वाजता कार्यालय सोडण्याची अनुमती देण्यात येत आहे. सर्व मंत्रालयीन विभागांनी बृहन्मुंबईतील आपल्या आधिपत्याखालील कार्यालयांना त्याप्रमाणे कळविण्याची व्यवस्था करावी. तथापि या महिला कर्मचा-यांनी सवलतीमुळे कार्यालयीन कामकाजाच्या वेळेत येणारी ४.४५ तासांची तूट पुढील आठवड्यात भरून काढावी. 

३. सदर शासन परिपत्रक महाराष्ट्र शासनाच्या www.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावर उपलब्ध असून त्याचा संगणक संकेतांक २०२४०३०१११४९३७१३०७ असा आहे. हे परिपत्रक डिजिटल स्वाक्षरीने साक्षांकित करून काढण्यात येत आहे.

शनिवार, २ मार्च, २०२४

मार्च ०२, २०२४

महाराष्ट्र राज्यातील शाळांमध्ये ११ हजार नवीन शिक्षकांची भरती करण्यात आली

 Teacher Recruitment महाराष्ट्र राज्यातील शाळांमध्ये ११ हजार नवीन शिक्षकांची भरती करण्यात आली


राज्यात गेल्या २० वर्षातील सगळ्यात मोठी शिक्षक भरतीचा पहिला टप्पा रविवारी रात्री उशिरा संपूर्ण करण्यात आला आहे.

  गेल्या २० वर्षातील महाराष्ट्र राज्यातील सगळ्यात मोठी शिक्षक भरतीचा पहिला टप्पा रविवारी रात्री उशिरा संपूर्ण करण्यात आला आहे. शालेय शिक्षण विभागाच्या वतीने महाराष्ट्र राज्यातील शाळांमध्ये  मुलाखती वीणा जवळपास ११ हजार नवीन शिक्षकांची भरती करण्यात आली आहे. यामुळे गेल्या १० ते १२ वर्षांपासून भरतीच्या प्रतीक्षेत असणाऱ्या काही उमेदवारांची शिक्षक म्हणून भरती झालेली नाही. 

पवित्र पोर्टलमार्फत शिक्षक अभियोग्यता व बुद्धीमत्ता चाचणी २०२२ नुसार मुलाखती शिवाय व मुलाखती सह या दोन प्रकारातील जाहिरातीसाठी उमेदवारांकडून ५ ते १४ फेब्रुवारी या कालावधीत प्राधान्यक्रम घेण्यात आले होते.


यात स्थानिक स्वराज्य संस्थेतील व मुलाखती वीणा पर्याय निवडलेल्या खासगी व्यवस्थापनांच्या शाळांमधील रिक्त जागांकरीता उमेदवारांची गुणवत्तेनुसार निवड करण्यात आली. मुलाखती सोबत या प्रकारातील उमेदवारांच्या मुलाखत व अध्यापन कौशल्यासाठी शिफारस यादी तयार करण्याबाबतची कार्यवाही सुरू असून ती लवकरच प्रसिद्ध केली जाणार आहे.

राज्याचे शिक्षण आयुक्त सूरज मांढरे म्हणाले, ‘पूर्णपणे पारदर्शक व कोणत्याही प्रभावाखाली न येता ही प्रक्रिया पूर्ण करण्यात आली. संपूर्ण प्रक्रिया चालू असताना समाज माध्यमांवर उपस्थित होणाऱ्या प्रत्येक प्रश्नाचे प्रशासनाने उत्तर दिले. तसेच अभियोग्यताधारकांच्या व्यक्तिगत संदेशांना सुद्धा उत्तर देण्यात आली.


या संपूर्ण प्रक्रियेत गैरप्रकार करण्यास कोणासही संधी मिळू नये, यासाठी कोणत्याही गैरमार्गाचा अवलंब करणाऱ्यांचे फोन रेकॉर्ड करावेत, फोटो ठेवावेत व अशांविरुद्ध थेट पोलिस तक्रार करावी, असे खुले आवाहन केले होते. 

या प्रक्रियेदरम्यान काही प्रश्न अथवा तांत्रिक अडचणी निर्माण झाल्यास त्याचे मंत्रालय स्तरावरून शिक्षण मंत्री व शिक्षण विभागाचे प्रधान सचिव यांनी तातडीने आणि प्रगल्भतेने निराकरण केल्यामुळे प्रक्रिया पुढे नेणे सुकर झाल्याचे मांढरे यांनी सांगितले. या भरती प्रक्रियेमधून निवड झालेले नवीन शिक्षक हे विद्यार्थी घडविण्याच्या कामात त्यांचे पूर्ण योगदान देतील, अशी अपेक्षा असल्याचे मांढरे यांनी सांगितले.