epranali

This is educational blog.

Res

Breaking news

सोमवार, १७ जून, २०२४

जून १७, २०२४

16 जून-विज्ञान दिनविशेष

                16 जून-विज्ञान दिनविशेष


★१६ जून १८०१: जर्मन गणिती पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ ज्युलिअस प्लूकर यांचा जन्म (मृत्यू: २२ मे) 

★१८७८ इथरचा उपयोग करून शस्त्रकर्म करण्याची सुरवात करणारे अमेरिकन वैद्यकशास्त्रज्ञ क्रार्फड विल्यमसन लाँग यांचे निधन (जन्म: १ नोव्हेंबर)

 ★१८९७: नोबेल पारितोषिक विजेते जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ जॉर्ज विटिंग यांचा जन्म (मृत्यु २६ ऑगस्ट)

★१९०२ : वैद्यकशास्त्रातील स्वतंत्रपणे नोबेल पारितोषिक मिळविणाऱ्या पहिल्या महिला शास्त्रज्ञा अमेरिकन वनस्पतिशास्त्रज्ञ बारबरा मॅकक्लिंटॉक यांचा जन्म. 'जंपिंग जिन्स' ही कल्पना यांनीच मांडली. यांना 'द डिस्कव्हरी ऑफ मोबाईल जिनेटिक एलिमेंटस' या संशोधन कार्याबद्दल १९८३ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले.

 ★१९३० : अमेरिकन संशोधक एल्मर अँब्राझी यांचे निधन. यांनी निर्माण केलेला शोधकदीप (सर्चलाईट) सर्व जगात मान्यतेस पावला. तसेच यांनी दिशादर्शक भोवरा (गायरोस्कोपिक कंपास) शोधून काढला. (जन्म: १२ ऑक्टोंबर)

 ★१९७७ : अवकाश संशोधन क्षेत्रातील महान जर्मन अमेरिकन संशोधक वेर्नेर फॉन ब्राऊन यांचे निधन. यांनी अमेरिकेचा पहिला कृत्रिम उपग्रह आणि पायोनियर सॅटेलाईट सिद्ध केले. सन १९७५ मध्ये अमेरिकेने नॅशनल मेडल ऑफ सायन्स हा अत्युच्च सन्मान बहाल केला. हिटलरच्या जर्मनीने नाईट्स क्रॉस हा सर्वोच्च बहुमान देऊन सन्मान केला होता. (जन्म: २३ मार्च)

★१९१९ जॉन अलकॉक आणि ऑर्थर व्हिटेन ब्राऊन यांनी आपल्या विमानातून कुठेही न थांबता अटलांटिक महासागर ओलांडला. अमेरिकेतील न्यू फाऊंडलैंड येथून उड्डाण करून ते आयर्लंडकडे उतरले. 

१९६३ सोवियत रशियाच्या कास्कोड्रम येथून व्होस्टोक-६ या अवकाशयानातून २५ वर्षीय व्हॅलेन्टिना तेरेश्कोव्हाचे अवकाशात पदार्पण. महिला ही अंतराळ प्रवास करण्यास समर्थ आहे, हे तेरेश्कोव्हांनी सिद्ध केले. तीन दिवसात ४८ पृथ्वी प्रदक्षिणा पूर्ण करून १९ जून रोजी सुखरूप पृथ्वीवर परत आल्या.

जून १७, २०२४

17 जून-विज्ञान दिनविशेष

                17 जून-विज्ञान दिनविशेष


★१७ जून १७७३ : ब्रिटिश पदार्थविज्ञान व वैद्यकशास्त्रज्ञ थॉमस यंग यांचा जन्म. (मृत्यू: १० मे) 

★१८०० : आयरिश खगोलशास्त्रज्ञ विल्यम् पार्सन्स रॉसी यांचा जन्म. (मृत्यू: ३१ ऑक्टोबर)

 ★१८१४ : ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ राबर्ट ग्रँट यांचा जन्म. (मृत्यू: २४ ऑक्टोबर)

★ १८३२ : ब्रिटिश पदार्थविज्ञान व रसायनशास्त्रज्ञ सर विल्यम् क्रूक्स यांचा जन्म. (मृत्यू: ४ एप्रिल) 

★१८६० : ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ विल्यम हेन्री पर्किन यांचा जन्म. (मृत्यू: १७ सप्टेंबर) 

★१९२० : नोबेल पारितोषिक विजेते फ्रेंच वैद्यकशास्त्रज्ञ फ्रैंकॉइस जेकॉब यांचा जन्म. यांना 'द जिनेटिक कंट्रोल ऑफ एन्साइम अॅण्ड व्हायरस सिंथेसिस' या संशोधन कार्याबद्दल १९६५ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. यांनी रेग्यूलर जिन्स चा शोध लावला. तसेच आरएनए आणि डीएनए संबंधी महत्त्वाचे संशोधन केले.

★१९४० : नोबेल पारितोषिक विजेते, ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ सर आर्थर हार्डेन यांचे निधन. यांनी अल्कोहोलिक फरर्मेंटेशन आणि पाचकरस यासंबंधी मोलाचे संशोधन केले. यांना 'द इन्व्हेस्टिगेशन ऑन द फरमेंटेशन ऑफ ऑफ शुगर अॅण्ड फरमन्टिव्ह एन्झिम्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९२९ सालाचे रसायनशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. (जन्म: १२ ऑक्टोबर)

★१९५० अमेरिकेचे डॉ आर एच लॉलेर यांचा किडनी-प्रत्यारोपणाचा पहिला प्रयोग यशस्वी. 

★१९६७ चीनने पहिल्यांदा हायड्रोजन बाँबची चाचणी घेतली.

 ★१९६७ अमेरिकन स्कायलॅब-१ मधील अंतराळवीरांनी अंतराळात २४ दिवस राहण्याचा विक्रम प्रस्थापित केला

जून १७, २०२४

18 जून-विज्ञान दिनविशेष

                18 जून-विज्ञान दिनविशेष


१८ जून १७९९ अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ विल्यम लॅसेल यांचा जन्म (मृत्यू ५ ऑक्टोबर) 

१८४५: मलेरियास कारणीभूत प्लास्मोडियम सूक्ष्मजीवाचा शोध घेणारे नोबेल पारितोषिक विजेते फ्रेंच वैद्यकशास्त्रज्ञ चार्ल्स लुई लॅव्हेरॉन यांचा जन्म

 १९०५: (मृत्यू: १८ मे) स्वीडिश रसायनशास्त्रज्ञ पर थिओडर क्लेव्ह याचे निधन यांनी थूलिअम आणि होमियम या नवीन द्रव्यांचा शोध लावला. (मृत्यू: १० फेब्रुवारी)

 १९१८ नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ जिराम कार्ल यांचा जन्म यांना 'द आऊट स्टैंडिंग अचिव्हमेंटस् इन द डेव्हलपमेंट ऑफ डायरेक्ट मेथड फॉर द डिटरमिनेशन ऑफ क्रिस्टल स्ट्रक्चर्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९८५ सालाचे रसायनशास्त्राचे नोबल पारितोषिक विभागून मिळाले१९३२: नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ डूडले रॉबर्ट हर्शबाख यांचा जन्म यांना 'द कंट्रिब्यूशन्स कसर्निंग द डायनॅमिक्स ऑफ केमिकल एलिमेंटरी प्रोसेसेस' या संशोधन कार्याबद्दल १९८६ सालाचे रसायनशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. 

१९७१: सुप्रसिद्ध स्विस रसायनशास्त्रज्ञ पॉल कारर यांचे निधन. यांना 'द इन्व्हेस्टिगेशन ऑफ केरोटिनॉईड्स फ्लेविन्स अॅण्ड व्हिटॅमिन 'ओ' अॅण्ड 'बी-२" या संशोधन कार्याबद्दल १९३७ सालाचे रसायनशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. (जन्म: २१ एप्रिल) 

★१९८३  सॅली राईड या पहिल्या अमेरिकन महिलेने स्पेस शटलमधून पृथ्वी प्रदक्षिणा केली.

शनिवार, १५ जून, २०२४

जून १५, २०२४

15 जून-विज्ञान दिनविशेष

 १५ जून



 ★१६७१ : इटालियन खगोलशास्त्रज्ञ गायव्हॅनी बेंटिस्टा रीटकॉहली यांचे निधन. यांनी चंद्रासंबंधी संशोधन केले. तसेच सन १६५७ मध्ये मिझर या ताऱ्याच्या संशोधनासाठी दुर्बिणीचा उपयोग केला. (जन्म १७ एप्रिल) 

★१८७९ अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ सॅम्यूअल कॉलव्हिल लिंड यांचा जन्म. यांनी इलेक्ट्रोस्कोप तयार केला. तसेच रेडीओ अॅक्टीव्हिटी आणि फोटो केमिस्ट्री या विषयात मौलिक संशोधन केले. 

★१९१५ : नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन सूक्ष्मजंतुशास्त्रज्ञ थॉमस हकल वेलर यांचा जन्म. यांना 'द डिस्कव्हरी ऑफ अॅबिलिटी ऑफ पॉलीमिलेटिस व्हायरसेस टू ग्रो इन कल्चर्स ऑफ व्हेरिएस टाईप्स ऑफ टिश्यू' या संशोधन कार्याबद्दल १९५४ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले.

★१९७१ सुप्रसिद्ध अमेरिकन जीवरसायनशास्त्रज्ञ विंडेल मेरेडिथ स्टॅनले यांचे निधन यांनी संक्रामक सूक्ष्म जीवाणू या विषयी मोलाचे संशोधन केले यांना 'द प्रिपरेशन ऑफ एन्झिम्स अॅण्ड व्हायरस प्रोटिन्स इन प्युअर फॉर्म' या संशोधन कार्याबद्दल १९४६ सालाचे रसायनशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. (जन्म: १६ ऑगस्ट)

★१७५२ सुप्रसिद्ध शास्त्रज्ञ बेंजामिन फ्रैंकलीन यांनी आकाशात चमकणारी वीज आणि इतरत्र आढळणारी वीज या संबंधी फिलाडेल्फिया येथे एक यशस्वी प्रयोग केला.

 ★१७७४ ब्रिटिश अॅडमिरल सर जॉर्ज एन्सन यांनी आजच्या दिवशी जहाजाने जगाची सफर पूर्ण केली.

जून १५, २०२४

8 जून -विज्ञान दिनविशेष

 8 जून -विज्ञान दिनविशेष



★१६२५ : ८ जून फ्रेंच खगोलशास्त्रज्ञ जॉ डॅमिनिको कासिनी यांचा जन्म  (मृत्यू: ११ सप्टेंबर)

★१६९५ : डच गणिती व पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ ख्रिश्चन हायगंझ याचे निघन यानी शनिचा आयपेटस् नावाचा उपग्रह शोधून काढला, तसेच एका वाताकर्षक पंपाचाही शोध लावला (जन्म: १४ एप्रिल)

★१८६३: जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ फ्रेड्रिक ऑगस्ट राशिंग यांचा जन्म  (मृत्यू: ४ फेब्रुवारी) 

★१९१६:नोबेल पारितोषिक विजेते ब्रिटिश वैद्यकशास्त्रज्ञ फ्रॉन्सिस हॅरी कॉम्प्टन क्रिक यांचा जन्म यानी डीएनए च्या रेणूंच्या रासायनिक गुणधर्माचा सखोल अभ्यास केला याना 'द डिस्कव्हरीज कन्सर्निंग द माल्यूक्यूलर स्ट्रक्चर ऑफ न्यूक्लिइक अॅसिड्स अॅण्ड इट्स सिग्निफीकन्स फॉर इन्फरमेशन ट्रान्सफर इन लिव्हिंग मटेरियल' या संशोधन कार्याबद्दल १९६२ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले .

★१९२० इटालियन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ आगस्टो रिगी यांचे निधन यांनी रेडिओलहरींचा अभ्यास करून विद्युत चुंबकीय वर्णपटाचे निरीक्षण केले (जन्म: २७ ऑगस्ट) 

★१९३६ नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ केनिथ गेडेस विल्सन यांचा जन्म यांना 'द क्रिटिकल फिनॉमिना इन कनेक्शन विथ द फेज ट्रान्सिशन्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९८२ सालाचे पदार्थविज्ञानशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले. 

★१९४७ नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन वैद्यकशास्त्रज्ञ इरिक एफ वाईश्चाऊस यांचा जन्म यांना 'द जिनेटिक कंट्रोल ऑफ अलिं एम्बायॉनिक डेव्हलेपमेंट' या संशोधन कार्याबद्दल १९९५ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागृन मिळाले.

 ★१८६६ 'एडिफिट' नावाने ओळखली जाणारी उल्का वृष्टी झाली 

१९४८ पासून भारत ब्रिटन विमान सेवा सुरु झाली 

★ २००४ शुक्राचे अधिक्रमण ही घटना १२१५ वर्षांनी झाली.

जून १५, २०२४

7 जून विज्ञान दिनविशेष (भारतीय रेडक्रॉस दिन)

 ७ जून (भारतीय रेडक्रॉस दिन) 



१८११ : 'क्लोरोफॉर्मचे जनक' स्कॉटिश वैद्यकशास्त्रज्ञ सर जेम्स यंग सिंप्सन यांचा जन्म (मृत्यू: ६ मे)  एडवर्ड 

१८६२ : नोबेल पारितोषिक विजेते जर्मन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ फिलिप एडवर्ड अॅन्टान-लेनॉर्ड यांचा जन्म (मृत्यू: २० मे)

 १८७७ नोबेल पारितोषिक विजेते ब्रिटिश पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ चार्ल्स ग्लोव्हर बारकला यांचा जन्म (मृत्यू: २३ ऑक्टोबर)

 १८९६ : नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ रॉबर्ट सॅडर्सन मल्लीकेन यांचा जन्म यांना 'केमिकल बॉण्डस् अॅण्ड द इलेक्ट्रानिक स्ट्रक्चर ऑफ मॉलेक्यूल्स बाय् द मॉलेक्यूलर ऑरिबिटल मेथड' या संशोधन कार्याबद्दल १९६६ सालाचे रसायनशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले. 

 १९३२ : अमेरिकन शल्यकर्मज्ञ विल्यम कीन् यांचे निधन यांनी नैसर्गिक दाढेच्या जागी रबराच्या दाढेचे रोपण करण्यात यश मिळविले. या शल्य कौशल्यामुळे यांची युरोपभर कीर्ती पसरली (जन्म: १९ जानेवारी)

 १९७८: सुप्रसिद्ध ब्रिटिश रसायनशास्त्रज्ञ रोनॉल्ड जॉर्ज ब्रेफोर्ड नॉरिश यांचे निधन यांनी फ्लॅशफोटोलिसीस आणि कायनेटिक स्पेक्ट्रोस्कोपी यासंबंधी संशोधन केले. यांना 'रिअॅक्शन कागनेटिक्स आणि फोटोकेमिकल रिअॅक्शन्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९६७ सालाचे रसायनशास्त्राचे नोबल पारितोषिक मिळाले. (जन्म: ९ नोव्हें.) 

१९९२ पर्यावरण संरक्षण विषयक जागतिक पातळीवरील पहिली वसुंधरा परिषद ब्राझिल मधील रिओडी जानिरो येथे सुरु.

गुरुवार, १३ जून, २०२४

जून १३, २०२४

14 जून विज्ञान दिनविशेष

 १४ जून 


★१७४६: स्कॉटिश गणितशास्त्रज्ञ कॉलिन मॅक्लॉरिन यांचे निधन यानी न्यूटनच्या गणितासंबंधी महत्त्वाचे संशोधन केले. 

★१८३२ 'ऑटो इंजिनचे जनक' निकोलस ऑगस्ट ऑटो यांचा जन्म (मृत्यू: २६ जानेवारी) 

★१८६८ : 'मानवी रक्तगटाचे जनक' नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन आस्ट्रियन शरीरशास्त्रज्ञ कार्ल लँडस्टेनर यांचा जन्म. यांच्या संशोधनामुळे पुढे रक्तपेढींची सुरुवात झाली. (मृत्यू: २६ जून)

 ★१८८०: प्रसिद्ध भारतीय ग्रामीण शास्त्रज्ञ सतिशचंद्र दासगुप्ता यांचा जन्म (मृत्यू: २४ डिसेंबर)

 ★१९०३ : उत्क्रांतिवादाचा थोर पुरस्कर्ता जर्मन शरीरशास्त्रज्ञ कार्ल गॅगेनबावर यांचे निधन यांनी गर्भविज्ञानशास्त्रात मोलाचे संशोधन केले (जन्म: २१ ऑगस्ट)

★१९२४ नोबेल पारितोषिक विजेते ब्रिटिश वैद्यकशास्त्रज्ञ सर जेम्स ब्लॅक यांचा जन्म यांनी विविध रोगांवर प्रभावी औषधांचा शोध लावला. मज्जातंतूच्या पेशीसंबंधी मौलिक संशोधन केले. यांना 'द डिस्कव्हरीज ऑफ इम्पॉर्टट प्रिन्सिपल्स फॉर ड्रग ट्रिटमेंट' या संशोधन कार्याबद्दल १९८८ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोवेल पारितोषिक विभागून मिळाले.

★ १९४६ 'दूरचित्रवाणी चे जनक' स्कॉटिश संशोधक जॉन लॉगी बेअर्ड यांचे निधन यानी सन १९२५ रोजी दूरचित्रवाणीचे प्रात्यक्षिक सर्वांना दाखविले, सन १९२९ मध्ये जर्मनी व लंडन दरम्यान दूरचित्रवाणीची व्यवस्था सुरु झाली यांच्या संशोधनामुळे करमणूक क्षेत्रात क्रांती घडून आली. आधुनिक युगात दूरचित्रवाणी एक मुख्य करमणुकीचे आणि लोक जागृतीचे साधन बनले आहे. (जन्म १३ ऑगस्ट) ★१९१४ भारतीय बनावटीचा अत्याधुनिक रणगाडा भारतीय युद्धसेनेत दाखल .

★१९६३ सोवियत रशियाचे व्होस्टोक ५ अंतराळवीर व्हॅलेरी बिकोव्हस्की यांचे सह अवकाशात प्रक्षेपित केले ५ दिवसात ८१ पृथ्वी प्रदक्षिणा पूर्ण करून १९ जून रोजी पृथ्वीवर सुखरूप परत आले .

★१९८६ भारतातील पहिल्या टेस्टट्यूब बेबीचा जन्म.

बुधवार, १२ जून, २०२४

जून १२, २०२४

13 जून विज्ञान दिनविशेष

 १३ जून 



★१६६८ : अमेरिकन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ वॅलेस क्लेमट सॅबिन यांचा जन्म (मृत्यू: १० जानेवारी) 

★१८५४ : ब्रिटिश संशोधक सर चार्ल्स अल्गरनॉन पार्सन्स यांचा जन्म. (मृत्यू: ११ फेब्रु.) 

★१८७० : नोबेल पारितोषिक विजेते बेल्जियम सूक्ष्मजंतुशास्त्रज्ञ ज्यूल्स जॉ बौप्टिस्ट बॉर्डेट यांचा जन्म. (मृत्यू: ६ एप्रिल)

 ★१९११ : जर्मन अमेरिकन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ आयर्विन विल्हेम म्युलर याचा जन्म, यांनी सूक्ष्मदर्शकाचा अभ्यास करून अनेक सुधारणा केल्या. फिल्ड एमिशन मायक्रोस्कोप तयार केला. त्यामुळे अतिसूक्ष्मकणाचा अभ्यास करणे साध्य झाले. 

★१९११ : अमेरिकन नोबेल पारितोषिक विजेते पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ लुईस डब्ल्यू अल्वेरिज यांचा जन्म यांना 'द डिस्कव्हरी ऑफ लार्जनंबर ऑफ रिझोनन्स सेट्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९६८ सालाचे पदार्थविज्ञानशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले. (मृत्यू: १ सप्टेबर)

★१९३८ : सुप्रसिद्ध फ्रेंच पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ चार्ल्स एडवर्ड ग्यूलेम यांचे निधन यानी फेरोनिकेल अलॉय (निकेल स्टील मिश्रित धातू) चा शोध लावला यांना 'द प्रिसिअस मेझरमेंटस इन फिजीक्स बाय हिज डिस्कव्हरी ऑफ अनॉमिलीज इन निकेल अॅण्ड स्टील अलॉय' या संशोधन कार्याबद्दल १९२० सालाचे पदार्थविज्ञानशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले. (जन्म १४ फेब्रुवारी)

★ १९७२ : सुप्रसिद्ध अमेरिकन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ जॉर्ज फॉन बेकसे यांचे निधन यांना 'द फिजिकल मेकॅनिझम ऑफ स्टिम्यूलेशन विदिन द कॉक्लिया या संशोधन कार्याबद्दल १९६१ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल परितोषिक मिळाले.

 ★१९७९ (जन्म: ३ जून) कॅलिफोर्नियातील पॅसाडेना येथील डॉ. पॉल मॅक क्रेडी यांनी केवळ स्नायू उर्जा वापरून विमान चालविले आणि ३२ किमी रूद इंग्लीश खाडी यशस्वीरित्या पार केली, आणि हन्री क्रेमरने जाहीर केलेले १ लाख र्पोडाचे दुसरे बक्षिसही जिंकले.

मंगळवार, ११ जून, २०२४

जून ११, २०२४

12 जून विज्ञान दिनवशेष

 12 जून विज्ञान दिनवशेष



★४७६: विख्यात भारतीय गणिती तसेच प्रख्यात खगोलविद् आर्यभट्ट यांचा जन्म वेदांग जोतिष हा खगोलशास्त्रावरील सर्वात प्राचीन ग्रंथ त्यांनीच लिहिला यांच्या शास्त्रीयकार्याचा गौरव म्हणून भारताच्या पहिल्या भूस्थिर उपग्रहाला 'आर्यभट्ट' असे नाव दिलेले आहे.

 ★१८५१ ब्रिटिश पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ सर ऑलिव्ह जोसेफ लॉज यांचा जन्म (मृत्यू: २२ ऑगस्ट)

★ १८९९ नोबेल पारितोषिक विजेते जर्मन अमेरिकन वैद्यकशास्त्रज्ञ फ्रिटस् अलबर्ट १९०९ लिपमॅन यांचा जन्म यांना 'द डिस्कव्हरी ऑफ को इन्झाइम-ओ अॅण्ड इटस् इम्पॉरटन्स फॉर इंटरमेडिटरी मेटॅबोलिझम' या संशोधन कार्याबद्दल १९५३ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले

★१९०९: 'अवकाशकाल सातत्य सिद्धान्ताचे जनक' रशियन जर्मन गणिती हर्मन मिन्कोवस्की यांचे ४४ व्या वर्षी निधन यांनी सापेक्षतावादास गणितीय आधार दिला त्यामुळे सर्वत्र प्रसिद्धी मिळाली यांनी अवकाश व काल एकत्र आणून चतुर्मिती विश्वाची अभिनव संकल्पना मांडली (जन्म: २२ जून) 

★१९४२ नोबेल पारितोषिक विजेते जर्मन वैद्यकशास्त्रज्ञ बर्ट सॅकमन याचा जन्म यांना 'द डिस्कव्हरीज कन्सर्निंग द फंक्शन ऑफ सिंगल आयन चॅनेल्स इन सेल्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९९१ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले. 

★१९८२ सुप्रसिद्ध जर्मन वैद्यकशास्त्रज्ञ कार्ल रिटर व्हॉन फिश यांचे निधन यानी मधमाशांची भाषा शोधून काढली, तसेच मधमाशांचे गट पाडून त्यांच्या नाचासंबंधी माहिती मिळविली. यांना 'द ऑर्गनॉयझेशन अॅण्ड इलिसिटेशन ऑफ इनडिव्हिज्यूएल अॅण्ड सोशल बिहेविअर पटर्न्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९७३ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. (जन्म: २० नोव्हेंबर)

 ★१९९० भारतीय बनावटीचा इन्सॅट-१ डी हा उपग्रह अमेरिकन अंतराळ स्थानकावरून अवकाशात यशस्वीपणे प्रक्षेपित करण्यात आला.

 ★१९९३ 'पृथ्वी' या क्षेपणास्त्राची अकरावी यशस्वी चाचणी झाली





सोमवार, १० जून, २०२४

जून १०, २०२४

11 जून विज्ञान दिनविशेष

 १८४२ ११ जून 



★१८४२: जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ कार्ल फॉन लिंडाह यांचा जन्म (मृत्यू १६ नोव्हें )

★१८९५: अमेरिकन खगोलशास्त्रज्ञ डॅनिअल किर्कवूड यांचे निधन खगोलविद्यत मोलाचे संशोधन केले यांनी तेजोमेघाच्या उपपत्ती संबंधी तपशीलवार १९३६ शोध घेतला (जन्म २७ सप्टेंबर)

★१९३६: बेल्जियम अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ ज्युलिअस ऑर्थरन न्यूलैंड यांचे निधन यांनी निओजिन नावाचे कृत्रिम रबर तयार केले, तसेच पॉलीमरविषयी मोलाचे संशोधन केले (जन्म: १४ फेब्रुवारी) 

★१९६४ भारताचे थोर गणितज्ञ डॉ जयंत नारळीकर यानी आपले मार्गदर्शक डॉ हॉईल यांच्या सहकार्याने गुरुत्वाकर्षण विषयीचा हॉईल नारळीकर सिद्धांत मांडला 


 

गुरुवार, ६ जून, २०२४

जून ०६, २०२४

10 जून -विज्ञान दिनविशेष

 10 जून -विज्ञान दिनविशेष



१० जून (जागतिक दृष्टिदान दिवस) 

सन १९२४ हा डॉ. के भालचंद्र यांचा जन्मदिवस हे एक महान शल्य चिकित्सक होते. यांनी अंधाच्या दुःख निवारणासाठी आपले आयुष्य वेचले शक्य तितक्या अंधांना दृष्टिदान करणे हेच आपले जीवनध्येय मानले. यानी आपल्या हयातीत ८०,००० व्यक्तींचे अधत्व दूर केले म्हणून याचा जन्म दिवस हा दृष्टिदान दिवस म्हणून साजरा करतात

१८३६  : 'इलेक्ट्रोडायनॅमिक्सशास्त्र शाखेचे जनक' फ्रेंच गणिती व तत्त्वज्ञ अँड्री मारी अँम्पीअर याचे निधन यांनी अत्यंत गरिबीशी संघर्ष करून शिक्षण घेतले लोहचुंबक व विद्युतप्रवाह या संबंधी मोलाचे संशोधन केले. यांच्या कार्याच्या सन्मानार्थ विद्युतप्रवाहाच्या परिमाणास 'अॅम्पीअर' हे नाव देण्यात आले. (जन्म: १२ जाने)

१८५८: स्कॉटिश वनस्पतिशास्त्रज्ञ रॉबर्ट ब्राऊन यांचे निधन रसायनशास्त्रातील 'ब्राऊनिंग गती' याच्याच नावे प्रसिद्ध आहे यानी वनस्पतीच्या २००० विविध जाती जमा करून मौलिक संशोधन केले. (जन्म २१ डिसेंबर)

 १९०३ : इटालियन गणिती लुईगी क्रेमॉना याचे निधन यानी गणिताच्या शिक्षण पद्धतीत आमुलाग्र बदल घडवून आणले. (जन्म ७ डिसेंबर) १८५८ 

१८१४: वाहतुकीच्या क्षेत्रातील अत्यंत महत्त्वाचा शोध म्हणून रेल्वे इंजिनचा उल्लेख करावा लागेल. इ.स. १८१४ मध्ये जॉर्ज स्टिफन्सन यानी लोहमार्गावरून धावणारे वाफेचे इंजिन तयार केले.

जून ०६, २०२४

9 जून -विज्ञान दिनविशेष

       9 जून -विज्ञान दिनविशेष



 ★१७८१:'आगगाडीच्या इंजिनाचे जनक' ब्रिटिश इंजिनीअर जार्ज स्टिफन्सन याचा जन्म (मृत्यू: १२ ऑगस्ट) 

★१८२२ नेपच्यून ग्रा ग्रहाचा शोध घेणारे जर्मन खगोलशास्त्रज्ञ योहान गॉटफ्रेड गॅले (मृत्यू: १० जूलै)

 ★१८७५ याचा जन्म नोबेल पारितोषिक विजेते ब्रिटिश शरीरविज्ञानशास्त्रज्ञ सर हेन्री हॅलेट डेल यांचा जन्म (मृत्यू: २३ जूलै)

★१९५९ सुप्रसिद्ध जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ अॅडाल्फ ओटो फ्रेनहोल्ड विंडॉस याचे निधन यानी 'द कन्स्टिटयूशन ऑफ द स्टिरॉल्स अॅण्ड देअर कनेक्शन विथ द व्हिटॅमीन्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९२८ सालाचे रसायनशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले (जन्म: २५ डिसेंबर) 

★१९९१ फिलीपाईन्स मधील पिनॅतुबो पर्वतात महाकाय अशा ज्वालामुखीचा उद्रेक झाला.

जून ०६, २०२४

6 जून -विज्ञान दिनविशेष

 


६ जून १४३६: हॅलेच्या धूमकेतूचे सशोधक जर्मन खगोलशास्त्रज्ञ रिजीऑ मॉन्टनस याचा जन्म (मृत्यू ६ जुलै)

 १८२६ जर्मन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ जोसेफ फॉन फ्राऊनहॉपर याचे निधन सूर्याच्या वर्णपटातील (स्पेक्ट्रम) मधील काळसर रेषाचा शोध लावला यानी सूर्यबिबमापक (हॅलीओमिटर) तयार केले (जन्म ६ मार्च)

१८५० नोबेल पारितोषिक विजेते जर्मन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ कार्ल फर्डिनड ब्राऊन याचा जन्म

 १९१८: (मृत्यू २० एप्रिल) नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन वैद्यकशास्त्रज्ञ एडविंग जी फ्रेब्ज याचा जन्म यानी स्नायूतील पेशींबद्दल विशेष संशोधन केले यांना द डिस्कव्हरी कन्सर्निंग रिव्हर्सीबल प्रोटिन फॉस्फोरिलेशन अॅज अ बायोलॉजीकल रेग्यूलेटरी मेकॅनिझम' या संशोधन कार्याबद्दल १९९२ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले.

 १९३३ नोबेल पारितोषिक विजेते स्विस पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ हेन्रीच रॉर्हर यांचा जन्म यांना 'डिझाईन ऑफ द स्कॅनिंग टनेलिंग मायक्रोस्कोप' या संशोधन कार्याबद्दल १९८६ सालाचे पदार्थविज्ञानशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. 

१९४३ नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन रसायनशास्त्रज्ञ रिचर्ड इ. स्मॅले यांचा जन्म यांना 'द डिस्कव्हरी ऑफ फ्यूलेरिन्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९९६ सालाचे रसायनशास्त्राचे नोबेल परितोषिक विभागून मिळाले.

 १९४४: नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन वैद्यकशास्त्रज्ञ फिलिप ए शार्प याचा जन्म यांना 'द डिस्कव्हरी ऑफ स्ल्पिट जीन्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९९३ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबल पारितोषिक विभागून मिळाले .

१९४९ : ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ फिलिप हर्बर्ट कॉवेल यांचे निधन यानी पृथ्वीच्या गतीसंबंधीं मौलिक सशोधन करून दर हजार वर्षांनी दिवस एक मिनिटाने मोठा होत असल्याचे सिद्ध केले. (जन्म: ७ ऑगस्ट)

 १९६१ : स्विस मानसशास्त्रज्ञ कार्ल गस्तॉफ युंग यांचे निधन. यांनी मनोगंड या विषयी मोलाचे संशोधन करून मानवी व्यक्तिमत्त्वाचे बहिर्मुख आणि

 १७६१ अंतर्मुख असे भेद केले. दुर्बिणीचा शोध लागल्यानंतर दुसऱ्यांदा शुक्राचे अधिक्रमण या घटनेचे शास्त्रज्ञांनी निरीक्षण केले. (जन्म: २६ जूलै) 

१९७१ रशियाने सोयुझ ११ हे अंतराळयान अवकाशात सोडले. यामधील तीन अंतराळविरांनी साल्यूट-१ या स्पेस स्टेशनमध्ये यशस्वी प्रवेश केला. पृथ्वीभोवती भ्रमण करणाऱ्या स्पेस स्टेशन मध्ये प्रवेश करणारे पहिले तीन अंतराळवीर.

१९७९ भारताने भास्कर-१ या उपग्रहाचे रशियातील अवकाश प्रक्षेपण तळावरुन यशस्वीरित्या प्रक्षेपण केले



जून ०६, २०२४

5 जून-विज्ञान दिनविशेष

 5 जून




(परिसर स्वच्छता दिन) ५ जून (जागतिक पर्यावरण दिन) 

★१८१९ नेपच्यून ग्रहाचा शोध घेणारे ब्रिटिश खगोलशास्त्रज्ञ जॉन कौश अॅडम्स (मृत्यू: २१ जानेवारी)

★१८६२ नोबेल पारितोषिक विजेते स्वीडिश नेत्रतज्ञ अल्वार गल्स्ट्रेंड याचा जन्म (मृत्यू २८ जूलै) याचा जन्म

 ★१८९० 'चित्रीकरणातील होलोग्राफी पद्धतीचे जनक' नोबेल पारितोषिक विजेते ब्रिटिश संशोधक डेनिस गॅबोर यांचा जन्म (मृत्यू ८ फेब्रुवारी) 

★१९८९ भूमीवरून भूमीवर मारा करणाऱ्या संपूर्णपणे भारतीय बनावटीच्या 'त्रिशूल' क्षेपणास्त्राची यशस्वी चाचणी

 ★१९५५ नॅशनल इन्स्टिटयूट ऑफ स्टन्डर्डस अॅण्ड टेक्नॉलॉजी व कोलोरोडो विद्यापीठाच्या संयुक्त प्रकल्पातंर्गत एरिक कॉर्नेल आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी 'बोस आईन्स्टाईन कंडन्स्टेट' ही पदार्थाची पाचवी अवस्था प्रत्यक्षात निर्माण केली 

★ १९७२ स्टॉक होम येथे मानवी पर्यावरणासंबंधी जागतिक परिषद झाली. मानवी प्रगतीसाठी पर्यावरणाचा बळी दिला जातो अशी चिता परिषदेत व्यक्त करण्यात आली या दिवसापासून "जागतिक पर्यावरण दिन' साजरा केल्या जातो

जून ०६, २०२४

4 जून-विज्ञान दिनविशेष

 4 जून-विज्ञान दिनविशेष


★१७५६  दशांश पद्धतीचे पुरस्कर्ते फ्रेंच रसायनशास्त्रज्ञ जॉ अन्तान क्लॉड चैंपटें (मृत्यू ३० जुलै)

 ★१८७७ याचा जन्म नोबेल पारितोषिक विजेते जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ हेन्रीच ऑटो विलैंड याचा जन्म

 ★१९१६ (मृत्यू ५ ऑगस्ट) नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन वैद्यकशास्त्रज्ञ रॉबर्ट एफ फर्चगॉर यांचा जन्म यांना 'द नायट्रिक ऑक्साईड अॅज ए सिग्नलिंग मॉलेक्यूल इन द कॉर्डिओव्हस्कूलर सिस्टिम' या संशोधन कार्याबद्दल १९९८ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले .

★१९२५ फ्रेंच खगोलशास्त्रज्ञ निकोलस फ्लॅमिरिऑन याचे निधन खूप दूर अंतरावरील तारे आणि ग्रहांचे निरीक्षण करून खगोलशास्त्रात मोलाची भर घातली. (जन्म २५ फेब्रुवारी) 

★१९६१: सुप्रसिद्ध ऑस्ट्रियन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ एर्विन श्रोडिजर यांचे निधन यांनी भौतिकशास्त्रात वेव्ह मेकॅनिक्स नावाचा एका नव्या शाखेची मुहूर्तमेढ केली. याना 'द डिस्कव्हरी ऑफ न्यू प्रॉडक्टीव्ह फॉर्म्स ऑफ अॅटोमिक थिअरी' या संशोधन कार्याबद्दल १९३६ सालाचे पदार्थविज्ञानशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक मिळाले. 

★१९६२ (जन्म १२ ऑगस्ट) अमेरिकन निसर्गशास्त्रज्ञ चार्ल्स विल्यम् बीब यांचे निधन यांनी समुद्राच्या तळाशी जाऊन तेथील सृष्टीविषयी संशोधन केले (जन्म २९ जानेवारी)


★१७८४ मॉदी एलिझाबेथ थिबल यांनी फ्रान्समधील लिऑन येथे बलूनमधून उड्डाण केले. बलूनमधील उड्डाण करणारी ही पहिली महिला होती. 

★१९९७ इन्सेंट मालिकेतील तिसरा उपग्रह इन्सॅट-२डी चे फ्रेंच गियानामधील कोअर या अवकाश तळावरून यशस्वी प्रक्षेपण .

★२००२ खगोलशास्त्रज्ञ मायकेल ब्राऊन व चॅडविक युजिलो यांनी नव्या ग्रहाचा शोध लावला. याला 'क्वाओआर' असे नाव दिले आहे.


जून ०६, २०२४

3 जून विज्ञान दिनविशेष




 १६५७ : ३ जून ब्रिटिश वैद्यकशास्त्रज्ञ सर विल्यम हार्वे यांचे निधन रुधिराभिसरण (ब्लड सर्क्यूलेशेन) च्या शोधामूळे याचे नाव विज्ञान इतिहासात अजरामर झाले (जन्म १ एप्रिल)

 १७२६: ब्रिटिश भूगर्भशास्त्रज्ञ जेम्स हटन यांचा जन्म. (मृत्यू: २६ मार्च) यानी स्फटिकशास्त्रात 

१८२२: फ्रेंच खनिजशास्त्रज्ञ रेने जस्ट हाय यांचे निधन मौलिक संशोधन केले. (जन्म २६ फेब्रुवारी)

 १८७३ जर्मन ऑषधीशास्त्रज्ञ ऑटो लोवी यांचा जन्म (मृत्यू: २५ डिसेंबर)

 १८९९ नोबेल पारितोषिक विजेते अमेरिकन पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ जॉर्ज फॉन बेकसे यांचा जन्म हे पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ असून वैद्यकशास्त्राचे नोबेल : पारितोषिक मिळविणारे पहिलेच शास्त्रज्ञ होय. (मृत्यू: १३ जून) 

१९७७ सुप्रसिद्ध ब्रिटिश जीवरसायनशास्त्रज्ञ आर्किबाल्ड व्हिविअन हिल याचे निधन यांना 'द डिस्कव्हरी रिलेटिंग टु द प्रॉडक्शन ऑफ हिट वन मसल्स' या संशोधन कार्याबद्दल १९२२ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. (जन्म २६ सप्टेंबर)

★१७६९ दुर्बिणीचा शोध लागल्यानंतर तिसऱ्यांदा शुक्राचे अधिक्रमण या घटनेचे शास्त्रज्ञानी निरीक्षण केले.

★ १८७६ अलेक्झाडर ग्रॅहम बेल यांनी टेलिफोन या उपकरणाचा शोध लावला जगाला दिलेली सर्वोत्तम देणगी होय 

★१९६५ अमेरिकेचे जेमिनी-४ हे अवकाश यान पृथ्वीभोवती भ्रमण करीत असतांना एडवर्ड व्हाईट या अतराळवीराने यानाच्या बाहेर येऊन यशस्वी रितीने अंतराळ संचार (स्पेस वॉक) केला ते २२ मिनिटे यानाबाहेर वजनरहित अवस्थेत तरंगत होते 

★१९७२ भारताची पहिली आधुनिक युद्धनौका निलगिरी कार्यरत 

★१९९२ रिओडिजानिरो येथे पृथ्वी समेलन संपन्न झाले.


शनिवार, १ जून, २०२४

जून ०१, २०२४

2 जून विज्ञान दिनविशेष

            2 जून-विज्ञान दिनविशेष

Science Day Special

Science Day Special


१७८० : २ जून स्वीडिश वैद्यक व रसायनशास्त्रज्ञ नील्स ग्रॅब्रिअल सेव्हस्ट्रॉम यांचा जन्म (मृत्यू ३० नोव्हेंबर) 

१८५४ : जर्मन शरीरविज्ञानशास्त्रज्ञ मॅक्स बनर शक्तिनिर्मितीला संख्यात्मक आधार दिला. यांचा जन्म यांनी (मृत्यू २७ एप्रिल)

 १९२६ स्कॉटिश सूक्ष्मजंतूशास्त्रज्ञ सर विल्यम बूग लाईश्मन यांचे निधन. यांनी विषमज्वर (टायफाईड) रोगाविरूद्ध लस तयार केली.2 जून

१७८० : २ जून स्वीडिश वैद्यक व रसायनशास्त्रज्ञ नील्स ग्रॅब्रिअल सेव्हस्ट्रॉम यांचा जन्म (मृत्यू ३० नोव्हेंबर) 

१८५४ : जर्मन शरीरविज्ञानशास्त्रज्ञ मॅक्स बनर शक्तिनिर्मितीला संख्यात्मक आधार दिला. यांचा जन्म यांनी (मृत्यू २७ एप्रिल)

 १९२६ स्कॉटिश सूक्ष्मजंतूशास्त्रज्ञ सर विल्यम बूग लाईश्मन यांचे निधन. यांनी विषमज्वर (टायफाईड) रोगाविरूद्ध लस तयार केली.

 १९५८ : (जन्म ६ नोव्हेंबर) सुप्रसिद्ध जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ कूर्ट आल्डर यांचे निधन यांनी सिंथेटिक रबरासंबंधी संशोधन केले. यांना 'डिस्कव्हरी अॅण्ड डेव्हलपमेंट ऑफ द् डाईन सिंथेसिस' या संशोधन कार्याबद्दल १९५० सालाचे रसायन शास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. (जन्म १० जूलै) 

*१९८३ सोवियत रशियाने शुक्र ग्रहाचे रहस्य शोधून काढण्यासाठी अंतराळ यान प्रक्षेपित केले.

 १९५८ : (जन्म ६ नोव्हेंबर) सुप्रसिद्ध जर्मन रसायनशास्त्रज्ञ कूर्ट आल्डर यांचे निधन यांनी सिंथेटिक रबरासंबंधी संशोधन केले. यांना 'डिस्कव्हरी अॅण्ड डेव्हलपमेंट ऑफ द् डाईन सिंथेसिस' या संशोधन कार्याबद्दल १९५० सालाचे रसायन शास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले. (जन्म १० जूलै) 

*१९८३ सोवियत रशियाने शुक्र ग्रहाचे रहस्य शोधून काढण्यासाठी अंतराळ यान प्रक्षेपित केले.

जून ०१, २०२४

1 जून विज्ञान दिनविशेष

     1 जून विज्ञान दिनविशेष

Science Day Special

Science Day Special



★१७९६ : प्रसिद्ध फ्रेंच पदार्थविज्ञानशास्त्रज्ञ निकोलस लिओनार्ड सेंडी कॅरनो याचा जन्म (मृत्यू २४ ऑगस्ट )

★१८१२: आयरीश रसायनशास्त्रज्ञ रिचर्ड किरवान यांचे निधन यांनी आम्ले आणि अम्लादी संबंधी महत्त्वपूर्ण संशोधन केले.

 ★१९०७ ब्रिटिश संशोधक सर फ्रैंक व्हिटल यांचा जन्म जेट विमानाच्या निर्मित मार्गदर्शन करून स्वतः अशा विमानांना लागणारे एक इंजिन तयार केले.

 ★१९७९ सुप्रसिद्ध जर्मन वैद्यकशास्त्रज्ञ वेर्नर फोर्समन यांचे निधन यांनी सर्जरी अॅण्ड युरोलॉजी या विषयात महत्त्वपूर्ण संशोधन केले. यांना 'द हार्ट कॅथरायझेशन अॅण्ड पॅथालॉजीकल चेंजेस इन द सर्क्युलेटरी सिस्टिम' या संशोधन कार्याबद्दल १९५६ सालाचे वैद्यकशास्त्राचे नोबेल पारितोषिक विभागून मिळाले (जन्म: २९ ऑगष्ट) 

★१८२३ जगातील पहिला वॉटरप्रुफ रेनकोट चार्ल्स मॅकीनटॉश यांनी बना या रेनकोटला 'मॅक्स' असे संबोधले जाते. 

★१८३१ सर जेम्स क्लार्क रास यांनी पृथ्वीचा चुंबकीय उत्तर ध्रुव शोधल 

★१९४५ टाटा मूलभूत संशोधन संस्थेचा प्रारंभ झाला.

 ★ १९७२ भारतीय अवकाश संशोधन संस्था (इस्त्रो) ची स्थापना.

शुक्रवार, १५ मार्च, २०२४

मार्च १५, २०२४

शासकीय दस्तऐवजांवर आईचे नाव बंधनकारक करण्याबाबत..

 शासकीय दस्तऐवजांवर आईचे नाव बंधनकारक करण्याबाबत..


:- विद्यार्थ्यांची शैक्षणिक कागदपत्रे, महसूली दस्तऐवज, जन्ग व मृत्यू नोंदी दाखला, सेवापुस्तक, विविध परीक्षांची आवेदन पत्रे इत्यादी शासकीय दस्तऐवजांमध्ये आईचे नाव वेगळ्या स्तंभामध्ये दर्शविण्यात येते. तथापि, महिलांना पुरुषांबरोबर समानतेची वागणूक देण्यासाठी तसेच समाजामध्ये महिलांप्रती सन्मानाची भावना निर्माण करण्यासाठी तसेच एकल पालक महिला यांची संतती (अनौरस संतती) यांना देखील समाजामध्ये ताठ मानाने जगण्यासाठी शासकीय दस्तऐवजांमध्ये उमेदवाराचे नाव आईचे नाव नंतर वडिलांचे नाव व आडनाव अशा स्वरुपात नोंदविण्याचे बंधनकारक करण्याबाबतचा धोरणात्मक निर्णय घेण्याची बाब शासनाच्या विचाराधीन होती. शासन निर्णय :- खालील शासकीय दस्तऐवजांमध्ये आईच्या नावाचा समावेश वेगळ्या स्तंभामध्ये न दर्शविता उमेदवाराचे नांव आईचे नाव नंतर वडिलांचे नाव व आडनाव अशा स्वरुपात नोंदविण्याचे बंधनकारक करण्यारा शासन मान्यता देण्यात येत आहे. सदर शारान निर्णय दिनांक ०१ मे, २०२४ नंतर जन्माला आलेल्या व्यक्तींना लागू राहील:-

 १. जन्म दाखला 

२. शाळा प्रवेश आवेदनपत्र 

३. सर्व शैक्षणिक कागदपत्रे

 ४. जमिनीचा सातबारा, प्रॉपर्टीचे सर्व कागदपत्रे 

५. शासकीय/निमशासकीय कर्मचाऱ्यांचे सेवा पुस्तक 

६. सर्व शासकीय/निमशासकीय कर्मचाऱ्यांच्या सॅलरी स्लीपमध्ये (वेतन चिठ्ठी) 

७. शिधावाटप पत्रिका (रेशनकार्ड) 

८. मृत्यु दाखला तथापि, सार्वजनिक आरोग्य विभागाने जन्म-मृत्यू नोंदवहीत आवश्यक त्या सुधारणा करून नोंद घेण्यासाठी केंद्र शासनाशी विचारविनिमय करावा. तसेच केंद्र शासनाकडून याबाबत आदेश प्राप्त झाल्यानंतर जन्म/मृत्यु नोंदवहीत बालकाचे नाव आईचे नाव नंतर वडीलाचे नाव व आडनाव अशा स्वरुपात नोंद करण्यात यावी. २. विवाहित स्त्रियांच्या बाबतीत सध्या अस्तित्वात असलेल्या पध्दतीनुसार त्यांच्या विवाहानंतरचे म्हणजे तिचे नाव नंतर तिच्या पतीचे नाव व आडनाव अशा स्वरूपात्त नाव नोंदविण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात यावी. तसेच स्त्रीला विवाहपूर्वीच्या नावाने मालमत्तेच्या दस्तऐवजामध्ये नोंदविण्याची मुभा ठेवण्यात येत आहे. अनाथ व तत्सम अपवादात्मक प्रकरणी मुलांच्या जन्म/मृत्यु दाखल्यात नोंद घेण्याबाबत सुट देण्यात येत आहे. ३. याबाबत नमूद करण्यात येते की, खालील शासन निर्णयात आईच्या नावाचा समावेश वेगळ्या स्तंभात नोंदविण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. अ) शासन निर्णय, महिला व बाल कल्याण विभाग, दि.३०.११.१९९९ अन्वये, शाळा, महाविद्यालये, रुग्णालये, जन्म-मृत्यु नोंदणी, शिधा वाटप पत्रिका, रोजगार विनिमय केंद्रात नोंदणी, लोकसेवा आयोगाच्या

परीक्षा इत्यादी बाबतच्या आवेदनपत्रावर तसेच अन्य शासकीय/निमशासकीय कागदपत्रांवर/अभिलेखावर वडीलांच्या नावाचा स्तंभ असतो आणि त्यात संबंधितांच्या वडीलांच्या नावाच्या स्तंभाबरोबरच संबंधितांच्या आईच्या नावाचाही स्तंभ ठेवण्यात यावा आणि त्यामध्ये संबंधितांच्या वडीलांच्या नावाबरोबरच त्याच्या आईचेही नाव नमूद करण्याचे बंधनकारक करण्यात येत आहे. आ शासन निर्णय, शालेय शिक्षण विभाग, दि.०५.०२.२००० अन्वये, प्राथमिक शाळेत इयत्ता पहिलीमध्ये विद्यार्थ्यांचे नाव दाखल करताना दाखलखारीज नोंदवहीमध्ये/जनरल रजिस्टरमध्ये/तक्ता-ब मध्ये विद्यार्थ्याचे पूर्ण लिहिल्यानंतर त्या शेजारी एका रकान्यात विद्यार्थ्यांच्या आईच्या नावाची नोंद करण्या यावी, त्याच प्रमाणे विद्यार्थ्याला शाळा सोडल्याचा दाखला देताना त्यामध्ये विद्यार्थ्यांचे संपूर्ण नाव लिहिल्यानंतर त्याखाली विद्यार्थ्यांच्या आईचे नाव लिहिण्यात यावे. इ) शासन निर्णय, शालेय शिक्षण विभाग, दि.२४.०२.२०१० अन्वये, घटस्फोटीत पती, पत्नी वा आई वडीलांचा घटस्फोट झाला असेल, अशा प्रकरणी त्यांना असणाऱ्या अपत्यांची कस्टडी न्यायालयाने त्यांच्या आईकडे दिली असेल, अशा घटस्फोटीत आईने/महिलेने अपत्यांच्या नावापुढे त्यांच्या वडीलांच्या नावाऐवजी त्यांच्या आईचे नाव लावावे, अशी विनंती केल्यास विहित करण्यात आलेल्या अटींच्या अधीन राहून नावात बदल करण्याची कार्यवाही करण्यात यावी. शासन निर्णय क्रमांका संकीर्ण २०२३/प्र-कार्या/२५८.क्र.२ वरील शासन निर्णयात आईच्या नावाचा उल्लेख वेगळ्या स्तंभात दर्शविण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे. तथापि, आता सदर शासन निर्णयात सुधारणा करुन मा. मंत्रिमंडळाने घेतलेल्या निर्णयानुसार उमेदवाराचे नाव आईचे नाव नंतर वडिलाचे नाव तद्नंतर आडनाव अशा स्वरुपात लावणे बंधनकारक करण्याच्या अनुषंगाने संबंधित प्रशासकीय विभागाने आवश्यक ती कार्यवाही करावी. ४. मा. मंत्रिमंडळाने घेतलेल्या निर्णयानुसार ज्या विभागाच्या कागदपत्रांच्या नमुन्यात बदल करणे आवश्यक आहे त्या प्रशासकीय विभागाने त्यांच्या अधिनियम/नियम इत्यादी मध्ये सुधारणा करण्यासाठी विहित कार्यपध्दतीचा अवलंब करावा व तद्नंतर आवश्यक ती प्रक्रीया करण्यात यावी. 4 सदर शासन निर्णय मा.मंत्रिमंडळाने दि.११.०३.२०२४ रोजीच्या बैठकीत घेतलेल्या निर्णयानुसार निर्गमित करण्यात येत आहे. ६. सदर शासन निर्णय महाराष्ट्र शासनाच्या www.maharashtra.gov.in या संकेतस्थळावर उपलब्ध करण्यात आला असून त्याचा सांकेतांक २०२४०३१४१९४२५३७२३० असा आहे. हा शासन निर्णय डिजीटल स्वाक्षरीने साक्षांकित करुन काढण्यात येत आहे.  

शासननिर्णय


रविवार, १० मार्च, २०२४

मार्च १०, २०२४

स्वरविरहित वाक्य वाचन सराव

 स्वरविरहित वाक्य वाचन सराव 


*📚पहिली ते पाचवी 💯टक्के मूलभूत वाचन क्षमता विकास कार्यक्रम*
वाचन सरावासाठी २२० वाक्यांचा निश्चितच उपयोग होईल.
➡ *स्वरविरहित शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/2-ufhQUB-6g
➡ *काना शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/iS6iRAbfvPo
➡ *ऱ्हस्व वेलांटि शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/sVpbWFDJzjA
➡ *दिर्घ वेलांटि शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/x7Xl8D6NIsY
➡ *ऱ्हस्व उकार शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/9WjmgXMTuFU
➡ *दिर्घ उकार शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/Z4zPwG_auzs
➡ *एक मात्रा शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/48k3Iyu3mBU
➡ *दोन मात्रा शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/muQue0HI1B0
➡ *एक काना व एक मात्रा* *शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/uJi79BNLOfQ
➡ *एक काना व दोन मात्रा* *शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/GXIt30uovkI
➡ *अनुस्वार शब्दांचे वाक्य*
https://youtu.be/3HxOdd7ZF2I
*LIKE SHARE AND SUBSCRIBE MY YOUTUBE CHANNAL*
http://youtube.com/c/GodavariTambekar
*
📲🖥💻🎞💽🎥💻