Breaking news

Sunday, October 8, 2023

October 08, 2023

भेंडी लागवड तंत्रज्ञान

भेंडी लागवड तंत्रज्ञान 

भेंडीचे आखूड, लांब, सडपातळ, जाड व वेगवेगळ्या रंगाचे शेकडो प्रकार आहे. त्यामधील लाल भेंडी आरोग्याच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाची मानली जाते. भेंडी लागवडी चे योग्य प्रकारे व्यवस्थापन केल्यास त्यामधून चांगले उत्पन्न मिळू शकते.


भेंडीचे उगमस्थान आफ्रिकेमध्ये आहे. भारतात भेंडीच्या वेगवेगळ्या अनेक प्रजाती उपलब्ध असून, त्या सर्वाधिक उत्पादन घेणाऱ्या देशांमध्ये अग्रेसर आहे. उत्तर प्रदेश, बिहार आणि पश्चिम बंगाल हे उत्पादना मध्ये अग्रेसर राज्य आहेत. भेंडी मध्ये आरोग्याच्या दृष्टीने अत्यंत आवश्यक विविध जीवनसत्वे, लोह तसेच खनिजे जास्त  प्रमाणात उपलब्ध असल्याने वर्षभर चांगली मागणी असते. शिवाय काही देशात भेंडीच्या झाडाचे मूळ आणि फांद्या साखर तसेच गूळ बनवण्यासाठी स्पष्टीकरण म्हणून वापर केला जातो. भेंडीच्या भाजलेल्या बिया कॉफी  बनवण्यासाठी  पर्याय म्हणून वापरल्या जातात. भेंडीच्या बियांपासून तेलही मिळू शकते. भेंडीचा वापर कागद निर्मिती उद्योगामध्येही सुद्धा  केला जातो.


हवामान 


 भेंडी पिकाला उष्ण, दमट हवामान चांगले मानवते. २२ ते ३५ अंश सेल्सिअस तापमानात वाढ चांगली होते. 


भेंडीला जास्त थंडी सहन होत नसून २० अंशा पेक्षा कमी तापमानात उगवण क्षमता कमी होते.


जास्त तापमान आणि कमी आर्द्रता काळात भेंडी  पिकाची वाढ थांबते. 


४२ अंशा पेक्षा अधिक तापमानात फूल गळ वाढून उत्पादन कमी होते. 


थंडी कमी असल्यास वर्ष भरात  कधीही भेंडी ची लागवड करता येते.


दमट हवामानात भुरी रोगाचा प्रादुर्भाव वाढतो.


जमीन 


भेंडीचे पीक हलक्‍या किंवा मध्‍यम तसेच भारी जमिनीत घेता येते. पण  पाण्‍याचा चांगला निचरा होणारी जमीन असावी. 


हंगाम


भेंडीची लागवड वर्षभर केली जाऊ शकते. 


अधिक उत्पादनासाठी खरीप आणि  उन्हाळी हंगामात भेंडीची लागवड करणे फायद्याचे ठरते. 


उन्हाळी हंगाम - जानेवारीचा  दुसरा ते तिसरा आठवडा ते मार्च.


खरीप हंगाम-जून ते ऑगस्ट .


कोकण भागात भेंडीची लागवड रब्बी हंगामात करता येते. 


सतत पुरवठा करण्यासाठी भेंडी १५ ते २० दिवसाचे अंतर ठेवून टप्प्यात लागवड करावी.


लागवड


मशागतीमध्ये एकदा चांगली नांगरणी करावी. 


त्यानंतर २ ते ३ कुळवणी करून जमीन भुसभुशीत करावी. 


हेक्टरी २५ टन सेंद्रिय खत टाकून घ्यावं. 


सरी व  वरंबा किंवा सपाट जमिनीवर लागवड करावी. 


चांगल्या वाढीसाठी व अधिक उत्पादना करिता निंबोळी पेंड किंवा कोंबडी खताचा वापर करावा.


खरीप हंगामात दोन ओळीतील अंतर ७५ ते ६० सेंमी ठेवावे. आणि उन्‍हाळ्यात ४५ सेंमी ठेवावे. 


दोन झाडांतील अंतर ३० ते ४५ सेंमी राहील, अशा हिशोबाने बी टोकावे. 


जमिनीचा पोत बघून अंतर कमी जास्त करावे. 


प्लॅस्टिक आच्छादनाचा वापर केल्यास भेंडी पिकाची  व उत्पादनामध्ये वाढ होते. 


जमिनीमध्ये ओलावा टिकवून राहतो. 


आच्छादनामुळे अधिक प्रमाणात फुलांची संख्या, उत्कृष्ट प्रकारे फळ धारणा, जास्तीचे फुटवे आणि फळांचे वजन वाढून उत्पादनामध्ये वाढ होते.


सुधारित जाती 


परभणी क्रांती, अर्का अनामिका, फुले कीर्ती, फुले उत्कर्षा, पुसा सावनी, कामिनी, पुसा मखमाली इत्यादी .


बियाणे प्रमाण 


उन्‍हाळ्यात हेक्टरी १० किलो, खरीप हंगामात ८ किलो बियाणे पुरेसे आहे . लागवडीचे अंतर, बियाणे उगवण क्षमता आणि हंगामानुसार बियाणे प्रमाण कमी जास्त होऊ शकते.


खत व्यवस्थापन 


२५-३० टन चांगले कुजलेले शेणखत. 


नत्र, स्फुरद,पालाश १०० - ५० - ५० किलो प्रति हेक्टरी द्यावे . 


नत्र वाढीच्या अवस्थेनुसार विभागून द्यावा. 


फवारणी आणि ठिबक सिंचनाच्या माध्यमातून विद्राव्य खतांचा योग्य प्रमाणात वापर केल्यास उत्पादनामध्ये वाढ होते.


पाणी व्यवस्थापन 


भेंडी पिकाला उन्हाळी हंगामात पाण्याची पातळी जास्त  प्रमाणात उपलब्ध करून देणे गरजेचे असते. 


ठिबक सिंचनाचा वापर फायदेशीर ठरतो. 


सुरुवातीच्या वाढीच्या अवस्थेत २.४ लिटर पाणी प्रति ४ झाड याप्रमाणे प्रत्येक दिवस गरजेचे असते. 


त्यानंतर ७.६ लिटर पाणी प्रति ४ झाड या प्रमाणे गरजेचे  असते. 


एक दिवस आड ठिबकद्वारे पाणी द्यावे. 


आंतरमशागत 


गरजेनुसार खुरपणी, कोळपणी करून तणांचा बंदोबस्त करावा. सरी वरंबा पद्धती  मध्ये पिकाला मातीची भर देऊन घ्यावी. 


रोग व किडी 


रोग : भुरी,केवडा, पानांवरील ठिपके, पिवळा  व्हेन मोझॅक, मर रोग इ.


कीडी : फळे पोखरणारी अळी, खोडकीड, मावा, तुडतुडे, लाल कोळी इत्यादी. 


एकात्मिक कीड रोग व्यवस्थापन


जमिनीची खोल नांगरणी करावी.


पांढरी माशी, फुलकिडे, तुडतुडे व्यवस्थापना करिता निळे तसेच पिवळ्या रंगाचे १० सापळे प्रती हेक्टरी या प्रमाणात शेतामध्ये लावावे.


रोग-कीडग्रस्त झाडे शेतातून उपटून नष्ट करावीत.


किडींच्या व्यवस्थापन करिता 5 टक्के निंबोळी अर्काची फवारणी करावी.


प्रत्येक १० ओळीनंतर 1 ओळ झेंडू फुलांची लावावी. 


किडींनी आर्थिक नुकसानीची पातळी ओलांडल्यानंतरच रासायनिक कीटकनाशकांचा वापर कमी प्रमाणात  करावा. 


काढणी


लागवडीपासून फूल लागायला ३५-४० दिवसांनी सुरुवात होते. 


त्यानंतर ५५-६५ दिवसांनी तोडणी सुरू होते. 


साधारण २-३ इंच लांब भेंडीची तोडणी करावी. 


एकदिवसाआड काळजीपूर्वक तोडणी करावी. 


तोडणीनंतर भेंडी सावलीत ठेवावी.


फळांची आकारा नुसार वर्गवारी करून, त्यामधील रोगट व कुरूप फळे काढून टाकावी.


भेंडीचे हेक्टरी उत्पादन १२-१५ टन मिळते.

Sunday, October 1, 2023

October 01, 2023

Ladli Behna Yojana Form 2023 लाडली बहना योजना 2023

Ladli Behna Yojana Form 2023

 


प्रदेश में महिलाओं एवं बच्‍चों के स्वास्थ्य एवं पोषण तथा उनके आर्थिक स्वावलम्बन हेतु विभिन्न योजनाओं का क्रियान्वयन किया जा रहा है। उक्त के सन्दर्भ में प्रदेश में महिलाओं के सर्वागीण विकास हेतु निम्नानुसार संकेतांकों को दृष्टिगत रखना आवश्यक है ।
आवश्यक दस्तावेज़

समग्र परिवार / सदस्य आई.डी.
समग्र पोर्टल द्वारा जारी परिवार आईडी अथवा सदस्य आईडी
आधार कार्ड
UIDAI द्वारा जारी फ़ोटो आईडी
मोबाइल नंबर

आधार समग्र e-KYC

समग्र पोर्टलपर आधार के डाटाका ओटीपी या बायोमेट्रिकके माध्यमसे मिलान | e-KYC न होने

चाहिए।

व्यक्तिगत बैंक खाता

महिला का स्वयं का बैंक खाता होना अनिवार्य है | संयुक्त खाता मान्य नहीं होगा |

बैंक खाता आधार लिंक एवं डीबीटी सक्रिय

महिलाके स्वयंके बैंक खातेमे आधार लिंक एवं डीबीटी सक्रिय होना चाहिए |

★योजना के उद्देश

■महिलाओं के स्वावलम्बन एवं उनके आश्रित बच्चों के स्वास्थ्य एवं पोषण स्तर में सतत सुधार को बनाये रखना

■महिलाओं को आर्थिक रूप अधिक स्‍वावलम्‍बी बनाना।
■परिवार स्तर पर निर्णय लिये जाने में महिलाओं की प्रभावी भूमिका को प्रोत्साहित करना।

आवेदन कैसे करे

आवेदन फॉर्म ग्राम पंचायत / वार्ड कार्यालय / कैंप स्थलपर उपलब्ध होंगे

कैंप स्थल / ग्राम पंचायत / वार्ड कार्यालय पर आवेदन फॉर्मकी लाड़ली बहना पोर्टल/एपमें प्रविष्टि की जाएगी

आवेदन फॉर्म की प्रविष्टि के दौरान महिला का फोटो लिया जाएगा

आवेदन फॉर्म की प्रविष्टि के बाद प्राप्त ऑनलाइन आवेदन क्रमांक को पावती में दर्ज करके आवेदक को दिया जाएगे

योजना के लाभ

●प्रत्येक पात्र महिला को उसकी पात्रता अवधि में एक हजार /- रूपये प्रतिमाह के मान से राशि का भुगतान आवेदिका के स्‍वयं के आधार लिंक डीबीटी इनेबल्‍ड बैंक खाते में किया जाएगे।

●किसी परिवार की 60 वर्ष से कम आयु की महिला को सामाजिक सुरक्षा पेंशन योजना में प्रतिमाह राशि रूपये 1000/- से कम जितनी राशि प्राप्‍त हो रही हो तो उस महिला को रूपये 1000/- तक राशि की पूर्ति की जायेगी।

क्रियान्वयन

आवेदन करने की प्रक्रिया कैसी है? – योजना हेतु आवेदन पोर्टल/ मोबाइल ऐप के माध्यम से ऑनलाइन भरे जा सकेंगे। इस हेतु निम्‍नानुसार प्रक्रिया निर्धारित की जाती है

ऑनलाइन आवेदन करने हेतु आवेदिकाओं के द्वारा पूर्व से ही ''आवेदन हेतु आवश्‍यक जानकारी का प्रपत्र'' भरने की सुविधा होगी। उक्त प्रपत्र कैम्प/ ग्राम पंचायत/ वार्ड कार्यालय/ आंगनवाडी केन्द्र में उपलब्ध होंगे।

उक्‍त भरे प्रपत्रकी प्रविष्टी कैम्प/ वार्ड/ ग्राम पंचायत/ वार्ड कार्यालय में नियत कैम्‍प प्रभारी द्वारा ऑनलाइनकी जायेगी एवं सफलतापूर्वक दर्ज प्रत्येक आवेदन की प्रिंटेड पावतीदी जावेगी। यह पावती एसएमएस/ व्हाटसअप द्वाराभी हितग्राहीको प्राप्त होगी। उक्त प्रक्रिया में आंगनवाडी कार्यकर्ता सहयोग करेंगी।

आवेदन पत्र भरने की सम्‍पूर्ण प्रक्रिया निःशुल्क होगी।

आवेदक महिलाको स्वयं उपरोक्त स्थलोंपर उपस्थित होना आवश्यक होगा ताकि उसका लाइव फोटो लीजा सके एवं ईकेवायसी किया जासके। इस हेतु महिलाको निम्नानुसार जानकारी लेकर आना आवश्यक होगा

●परिवार की समग्र आई डी दस्‍तावेज

●स्वयं की समग्र आई डी दस्‍तावेज

स्वयं का आधार कार्ड

अनंतिम सूची का प्रकाशन - आवेदन प्राप्तिकी अंतिम तिथि के पश्‍चात् आवेदकोंकी अनंतिम सूची, पोर्टल/ ऐप पर प्रदर्शितकी जायेगी, जिसका प्रिंट आउट ग्राम पंचायत/वार्ड स्तर के सूचना पटलपर भी चस्‍पा किया जाएगे।

आपत्तियों को प्राप्त किया जाना –प्रदर्शित अनंतिमसूची पर पंधराह दिवस तक आपत्तियॉ पोर्टल/ऐप के माध्‍यम से प्राप्‍त की जायेगी। इसके अतिरिक्‍त पंचायत सचिव/ वार्ड प्रभारी को लिखित अथवा सीएम हेल्‍पलाईन 181 के माध्‍यम से भी आपत्ति दी जा सकेगी। प्राप्‍त आपत्तियों को पंचायत सचिव/वार्ड प्रभारी द्वारा पोर्टल/ ऐप पर दर्ज किया जाएगे। जो आपत्तियॉ लिखित (ऑफलाइन) प्राप्‍त हुयी हैं उनके सम्‍बंध में अग्रिम कार्यवाही पंजीमें संधारितकी जाकर ऑनलाइन अपलोड की जायेगी।